Sashe 1
Sartse Part 1 Complete Hausa Novel · about 8 min read
ÿþ
*SARTSE*
-Amanar-Janafty-
*Sayyid Legendspen*
MAH/2026/001
FUTURE WRITERS ASSOCITION (FUWA)
Sadaukarwa.
RAMLAT ABDULRAHMAN MANGA
(Mai Dambu)
Gaisuwar SARTSE zuwa gareku Iyalan Fam.
Alherin Allah Ya kai muku a duk inda kuke.
Shafi na Waya
(01)
Labarin Sartse ™ir™irarren Labari ne, ban a rubuta shi dan cin zarafin wani ko wata ba, idan akwai wanda ya yi shige sa yanayin labarinsa muna neman yafiyarsa akan hakan. Ha™™in Mallaka nawane ni kaWai.
Kamar ko yaushe Book one zai kasance Free, Two da Three kuma zasu a paid, akan ™aramin farashi.
ShimfiWa
*Jihar Jigawa , Nageriya.*
Jihar Jigawa tana daya daga cikin jihohin da aka kirkira a karkashin mulkin soja na Janar Ibrahim Badamasi Babangida a ranar 27 ga watan Agusta, 1991. An ciro jihar ne daga tsohuwar Jihar Kano, inda aka ba ta sunan "Jigawa" wanda ke nufin kasa mai tudu ko yashi, yanayin kasar da ya shahara a yankin.
Jihar ta kunshi hadakar manyan masarautu guda biyar (5) masu tsohon tarihi, wadanda suka hada da: Hadejia, Kazaure, Gumel, Ringim, da kuma Dutse. Wannan ya sa jihar ta zama matattarar al'adu daban-daban na Hausawa da Fulani da kuma Mangawa. Ana yi wa jihar lakabi da Sabuwar Duniya saboda burin da aka sa a gaba na gina ta a matsayin jiha mai dogaro da kanta ta fuskar noma da kasuwanci.
*™aramar Hukumar Dutse*
Dutse birni ne mai dadadden tarihi a kasar Hausa. Asalin sunan garin ya fito ne daga manyan duwatsu da suka mamaye yankin. Kafin kafuwar jihar Jigawa a shekarar 1991, Dutse tana karkashin jihar Kano ne kuma tana daya daga cikin tsofaffin gundumomi masu daraja.
Birnin na da sarauta mai karfi wato Masarautar Dutse, inda sarkin garin ake kiransa da "Sarkin Dutse." Tarihi ya nuna cewa mutanen farko sun zauna ne a kusa da wadannan duwatsun domin samun kariya daga makiya a lokacin yake-yake.
Yanayin Girman Garin a Taswirar Nigeria Dutse tana nan a Arewa maso Gabashin Najeriya. Haka A taswirar jihar Jigawa, Dutse tana tsakiya zuwa kudancin jihar. Ba birni ne mai matukar fadi kamar Kano ko Kaduna ba, amma yana bunkasa cikin sauri sakamakon zama babban birnin jiha.
Yanayin garin akwai zafi sosai a lokacin rani, sannan akwai hunturu mai ratsa jiki saboda duwatsu da kuma kusa da hamada.
Haka a bangaren Sana'ar Mutanen Garin
Mutanen Dutse galibi Hausawa ne da Fulani, don haka sana'o'insu sun hada da
" Noma: Shi ne babban jigo, musamman noman gero, dawa, wake, da kuma shinkafa a wuraren da akwai ruwa.
" Kiwon Dabbobi: Ganin cewa akwai Fulani sosai a yankin, kiwon shanu da awaki sana'a ce mai matukar muhimmanci.
" Kasuwanci: Akwai manyan kasuwanni inda ake hada-hadar amfanin gona.
" Aikin Gwamnati: Kasancewar sa babban birnin jiha, akwai ma'aikata da dalibai da dama (musamman saboda Jami'ar Tarayya ta Dutse - FUD).
Takur Site unguwa ce da ke zaman kanta a cikin birnin Dutse, wacce ta yi fice wajen tsari da kyawun gine-gine. Unguwar tana cike da manyan gidaje na zamani wadanda aka gina su da faffadan fili. Galibi gidajen suna dauke da fulawa da korayen bishiyoyi da ke kara wa unguwar kyan gani. Sannan Mafiya yawan mutanen da ke zaune a nan ma'aikata ne, manyan jami'an gwamnati, da kuma malaman jami'a. Wannan ya sa za ka iske mutanen cikinta masu ilimi ne da sanin ya kamata.
Babban abin da ya bambanta Takur da sauran anguwanni shi ne shiru. Babu hayaniyar yara a titi, babu kade-kade, kuma babu cinkoson mashina. Daga karar fankar sai kukan tsuntsaye; hakan ya sa ta zama gurin da mutum zai iya hutuwa cikin natsuwa. Sannan Tana da tituna masu kyau da hasken wutar lantarki wanda ya fi na sauran sassan garin tabbas saboda kasancewarta unguwar manya.
Da misalin karfe 05:40 na yamma.
Wani irin azababben zafi nake ji yana shiga jikina, kamar ana tafasa ni a cikin tandar gurasa. Kicin Win gaba Waya ya Wumame yana fitar da wani irin wuci, sakamakon girkin da nake a kurfoti guda biyu.
"Wayyo Allah!."
Na faWa a fili bayan na juya ga miyar da take tafasa akan Wayan kurfotin, tsumma na Wauka na sauke ta ™asa na fara juyata.
"Maggi bai ji ba! A'a ya ji Sardauna baya son maggi ya yi yawa."
Na faWa a dabarbarce, ina mai sa hannu na taSa wayata, allon wayar ya kawo haske na yi tozali da kyakyawan hotona ni da mijina a ranar Waurin aurenmu, a fili na furta.
"Ina sonka mijina, ina ™aunarka, Allah Ya kula mini da kai."
Ina faWin haka na maida kallona ga agogon, shida da rabi daidai. Nasan kowanne lokaci zai iya shigowa, ™aurin gurasar da nake gasawa ne ya daki hancina, ba shiri na mi™e tsaye na sa hannu a kan kaskon da nake gasawa da niyar juyawa, sai dai cikin rashin sa'a na kama dandarrayar kasakon maimakon gusar, wani irin zafi ya ratsani har tsakar kaina, na yi baya da sauri ina faWin.
"Wayyo Allahna."
˜walla ta cika min ido sakamakon raWaWin zafin da nake ji a 'yan yatsuna, ga kuma zafi da turirin da yake tashi daga cikin kicin Win.
Sake komawa na yi na kama gurasar a hankali na juya. Bayan na juya na ™ara Waukan wani curi Waya na Worashin akan abinda nake murzawa da shi na fara murzawa ina faWaWashi, har sai da ya yi falai falai, sannan na cire takan kaskon na Wora wannan, daga nan na koma kan miyar na Wauko plast mai kyau na juye ta a ciki gaba Waya, da niyar idan ya ci ya rage ni sai na ci. Domin azababben ™amshinta da ya cika mini hanci ya cire mini sha'awarta na lokacin, bayan na juye na Wauki plast Win na fito daga kicin Win zuwa makaken falona na alfarma da ya ™awato da kayan ado masu kyau da tsari.
angaren dinning na nufa, shi kansa abin tsayawa ka kalla ne, domin ni kaina lokaci zuwa lokaci na kan tsaya na kalli gidana da irin ™o™arin da iyayena suka yi wajen cika shi da kayan alfarma, bayan ™o™arin da Mijina Sardauna ya yi na gina makeken gida a anguwar Takur. Ina ajiyewa na koma kicin Win na juya gurasar dake kan wuta, sannan na fara ™o™arin juye wutar dake cikin kurfotin da na sauke miya a cikin wani bukitin ™arfe, sabida bana son kashe wutar a cikin kicin Win toka ta Sata minin aikin da na yi, bayan na juye na Wauki Bukitin na fita bayan gidan ta ™aramar ™ofar kicin, ™aramin famfon na nufa na tara bokitin da wutar garwashin a ciki, bayan ruwan ya taru na zubar da iya ruwan da ya yi sanyi a bakin rariya, da sauri na koma kicin na sauke gurasar da ke kai na Wauki ta ™arshen na fara murzawa, bayan ta yi faWi na Wora ta akan kaskon, daga nan na koma na shanya gawayen da na kashe Wazu a ™asa, sannan na dawo kicin Win.
Daidai lokacin da motarsa ta fara horn, da sauri na dawo falo na buWe taga na fara kallonsa, tun daga parking Win har fitowarsa, yanayin yadda yake tafiya ma kaWai abin a tsaya a kallani.
"Wayyo Mijina, Allah Ya ™ara maka arzi™i, lafiya da nisan kwana."
Na faWa a raina, ina ja da baya.
˜amshin turarensa ne ya fara dukkan hancina kafin sassanyar muryarsa ta daki dodon kunne na.
"Sannu da zuwa."
Na faWa kamar zan dur™usa ma sa, tsabagen biyayya da ™auna.
"Yawwa! Sannu da gida."
Ya faWa yana mi™o mini jakar hannunsa, na russuna na amsa, ya ™ara ciro hulal kansa ya mi™a mini kana ya sami kujera ya zauna, Wakinsa na nufa zan ajiye cikin kakausar muryarsa ya ce.
"Ranki ya daWe takalmin fa."
Murmushi na saki sannan na ce.
"Ina shirin fara shiga da waWannan ne."
"Ko dai kin barni na cire?."
Na dawo kusa dashi, na tsugunna na cire masa takalmin, bayan na cire na kwaSe mai safar sannan na Wauka na shiga dasu cikin Wakinsa, komai a mazauninsa na ajiye su na ™ara gyara inda na ga kamar bai gyaru ba a Wakin sannan na shiga toilet na haWa masa ruwan zafi daidai yadda nasan yana so.
A inda na barshi na sameshi yana danna wayarsa. Sai da na gyara muryata yadda zata fito da za™i sannan na ce.
"Ruwan wanka ya zama ready."
Ajiye wayar ya yi ya mi™i zuwa Wakin.
"Ki jera mini abinci kafin na fito."
Ya faWa cikin kakkausar muryarsa sannan ya shige ciki. Ina nan tsaye sai da naga ya yi kusan minti biyar a ciki sannan na sauke wata Soyayyiyar ajiyar zuciya, jin shi shiru ya bani ya bani tabbacin ruwan ya yi masa daidai.
Kitchen na koma na shiga haWo kayan abinci, a hankali a hankali na jera komai akan dinning Win bayan na gama na shiga nawa toilet Win nima na watsa ruwa a gaggauce na fito daga bayin na hau shiryawa.
"Nana! Nana! Nana!!."
Na ji muryarshi, ba shiri na zura Hijabi na fito.
"Na'am! Gani."
"Kina jina ina ta faman kiranki."
Ya faWa yana zama akan dinning.
"Yanzu na fito daga wanka ne."
Na bashi amsa.
"Okay i see, zuba mini."
Ya faWa hankalinsa yana kan wayarsa. Plate na Wauko na saka masa Gurasar guda uku, sannan na Wauki bowl na zuba masa miyar, sannan na ™ara Waukan wani bowl Win na saka masa farfesun tsokar rago, sai kuma kofi na zuba masa lemon citta da ya sa na yi masa. Sai da nagama gaba Waya sannan na ce.
"Gashinnan."
Wayarsa ya ajiye ya fara cin abinci, ganin ya fara cin abincin yasa na koma Waki na ci gaba da shiri na, sai da na taje dogon gashina sannan na fara shiri, sau™a™™iyar kwalliya na yi, sannan na Wauko doguwar rigar abaya na saka, bayan na feshi jikina da haWin turarruka.
Ko da na fito falon ban ganshi akan dinning Win ba, sai da na ™arasa shigowa falon na hango sa acan kan kujera yana yana faman danna waya, kan dinning Win na nufa na zauna, buWe plast na yi zansa gurasar sai sai guda Waya na gani, murmushi na yi a raina na ce.
"Yau yallaSai anji daWin girkin kenan."
*SARTSE*
-Amanar-Janafty-
*Sayyid Legendspen*
MAH/2026/001
FUTURE WRITERS ASSOCITION (FUWA)
Sadaukarwa.
RAMLAT ABDULRAHMAN MANGA
(Mai Dambu)
Gaisuwar SARTSE zuwa gareku Iyalan Fam.
Alherin Allah Ya kai muku a duk inda kuke.
Shafi na Waya
(01)
Labarin Sartse ™ir™irarren Labari ne, ban a rubuta shi dan cin zarafin wani ko wata ba, idan akwai wanda ya yi shige sa yanayin labarinsa muna neman yafiyarsa akan hakan. Ha™™in Mallaka nawane ni kaWai.
Kamar ko yaushe Book one zai kasance Free, Two da Three kuma zasu a paid, akan ™aramin farashi.
ShimfiWa
*Jihar Jigawa , Nageriya.*
Jihar Jigawa tana daya daga cikin jihohin da aka kirkira a karkashin mulkin soja na Janar Ibrahim Badamasi Babangida a ranar 27 ga watan Agusta, 1991. An ciro jihar ne daga tsohuwar Jihar Kano, inda aka ba ta sunan "Jigawa" wanda ke nufin kasa mai tudu ko yashi, yanayin kasar da ya shahara a yankin.
Jihar ta kunshi hadakar manyan masarautu guda biyar (5) masu tsohon tarihi, wadanda suka hada da: Hadejia, Kazaure, Gumel, Ringim, da kuma Dutse. Wannan ya sa jihar ta zama matattarar al'adu daban-daban na Hausawa da Fulani da kuma Mangawa. Ana yi wa jihar lakabi da Sabuwar Duniya saboda burin da aka sa a gaba na gina ta a matsayin jiha mai dogaro da kanta ta fuskar noma da kasuwanci.
*™aramar Hukumar Dutse*
Dutse birni ne mai dadadden tarihi a kasar Hausa. Asalin sunan garin ya fito ne daga manyan duwatsu da suka mamaye yankin. Kafin kafuwar jihar Jigawa a shekarar 1991, Dutse tana karkashin jihar Kano ne kuma tana daya daga cikin tsofaffin gundumomi masu daraja.
Birnin na da sarauta mai karfi wato Masarautar Dutse, inda sarkin garin ake kiransa da "Sarkin Dutse." Tarihi ya nuna cewa mutanen farko sun zauna ne a kusa da wadannan duwatsun domin samun kariya daga makiya a lokacin yake-yake.
Yanayin Girman Garin a Taswirar Nigeria Dutse tana nan a Arewa maso Gabashin Najeriya. Haka A taswirar jihar Jigawa, Dutse tana tsakiya zuwa kudancin jihar. Ba birni ne mai matukar fadi kamar Kano ko Kaduna ba, amma yana bunkasa cikin sauri sakamakon zama babban birnin jiha.
Yanayin garin akwai zafi sosai a lokacin rani, sannan akwai hunturu mai ratsa jiki saboda duwatsu da kuma kusa da hamada.
Haka a bangaren Sana'ar Mutanen Garin
Mutanen Dutse galibi Hausawa ne da Fulani, don haka sana'o'insu sun hada da
" Noma: Shi ne babban jigo, musamman noman gero, dawa, wake, da kuma shinkafa a wuraren da akwai ruwa.
" Kiwon Dabbobi: Ganin cewa akwai Fulani sosai a yankin, kiwon shanu da awaki sana'a ce mai matukar muhimmanci.
" Kasuwanci: Akwai manyan kasuwanni inda ake hada-hadar amfanin gona.
" Aikin Gwamnati: Kasancewar sa babban birnin jiha, akwai ma'aikata da dalibai da dama (musamman saboda Jami'ar Tarayya ta Dutse - FUD).
Takur Site unguwa ce da ke zaman kanta a cikin birnin Dutse, wacce ta yi fice wajen tsari da kyawun gine-gine. Unguwar tana cike da manyan gidaje na zamani wadanda aka gina su da faffadan fili. Galibi gidajen suna dauke da fulawa da korayen bishiyoyi da ke kara wa unguwar kyan gani. Sannan Mafiya yawan mutanen da ke zaune a nan ma'aikata ne, manyan jami'an gwamnati, da kuma malaman jami'a. Wannan ya sa za ka iske mutanen cikinta masu ilimi ne da sanin ya kamata.
Babban abin da ya bambanta Takur da sauran anguwanni shi ne shiru. Babu hayaniyar yara a titi, babu kade-kade, kuma babu cinkoson mashina. Daga karar fankar sai kukan tsuntsaye; hakan ya sa ta zama gurin da mutum zai iya hutuwa cikin natsuwa. Sannan Tana da tituna masu kyau da hasken wutar lantarki wanda ya fi na sauran sassan garin tabbas saboda kasancewarta unguwar manya.
Da misalin karfe 05:40 na yamma.
Wani irin azababben zafi nake ji yana shiga jikina, kamar ana tafasa ni a cikin tandar gurasa. Kicin Win gaba Waya ya Wumame yana fitar da wani irin wuci, sakamakon girkin da nake a kurfoti guda biyu.
"Wayyo Allah!."
Na faWa a fili bayan na juya ga miyar da take tafasa akan Wayan kurfotin, tsumma na Wauka na sauke ta ™asa na fara juyata.
"Maggi bai ji ba! A'a ya ji Sardauna baya son maggi ya yi yawa."
Na faWa a dabarbarce, ina mai sa hannu na taSa wayata, allon wayar ya kawo haske na yi tozali da kyakyawan hotona ni da mijina a ranar Waurin aurenmu, a fili na furta.
"Ina sonka mijina, ina ™aunarka, Allah Ya kula mini da kai."
Ina faWin haka na maida kallona ga agogon, shida da rabi daidai. Nasan kowanne lokaci zai iya shigowa, ™aurin gurasar da nake gasawa ne ya daki hancina, ba shiri na mi™e tsaye na sa hannu a kan kaskon da nake gasawa da niyar juyawa, sai dai cikin rashin sa'a na kama dandarrayar kasakon maimakon gusar, wani irin zafi ya ratsani har tsakar kaina, na yi baya da sauri ina faWin.
"Wayyo Allahna."
˜walla ta cika min ido sakamakon raWaWin zafin da nake ji a 'yan yatsuna, ga kuma zafi da turirin da yake tashi daga cikin kicin Win.
Sake komawa na yi na kama gurasar a hankali na juya. Bayan na juya na ™ara Waukan wani curi Waya na Worashin akan abinda nake murzawa da shi na fara murzawa ina faWaWashi, har sai da ya yi falai falai, sannan na cire takan kaskon na Wora wannan, daga nan na koma kan miyar na Wauko plast mai kyau na juye ta a ciki gaba Waya, da niyar idan ya ci ya rage ni sai na ci. Domin azababben ™amshinta da ya cika mini hanci ya cire mini sha'awarta na lokacin, bayan na juye na Wauki plast Win na fito daga kicin Win zuwa makaken falona na alfarma da ya ™awato da kayan ado masu kyau da tsari.
angaren dinning na nufa, shi kansa abin tsayawa ka kalla ne, domin ni kaina lokaci zuwa lokaci na kan tsaya na kalli gidana da irin ™o™arin da iyayena suka yi wajen cika shi da kayan alfarma, bayan ™o™arin da Mijina Sardauna ya yi na gina makeken gida a anguwar Takur. Ina ajiyewa na koma kicin Win na juya gurasar dake kan wuta, sannan na fara ™o™arin juye wutar dake cikin kurfotin da na sauke miya a cikin wani bukitin ™arfe, sabida bana son kashe wutar a cikin kicin Win toka ta Sata minin aikin da na yi, bayan na juye na Wauki Bukitin na fita bayan gidan ta ™aramar ™ofar kicin, ™aramin famfon na nufa na tara bokitin da wutar garwashin a ciki, bayan ruwan ya taru na zubar da iya ruwan da ya yi sanyi a bakin rariya, da sauri na koma kicin na sauke gurasar da ke kai na Wauki ta ™arshen na fara murzawa, bayan ta yi faWi na Wora ta akan kaskon, daga nan na koma na shanya gawayen da na kashe Wazu a ™asa, sannan na dawo kicin Win.
Daidai lokacin da motarsa ta fara horn, da sauri na dawo falo na buWe taga na fara kallonsa, tun daga parking Win har fitowarsa, yanayin yadda yake tafiya ma kaWai abin a tsaya a kallani.
"Wayyo Mijina, Allah Ya ™ara maka arzi™i, lafiya da nisan kwana."
Na faWa a raina, ina ja da baya.
˜amshin turarensa ne ya fara dukkan hancina kafin sassanyar muryarsa ta daki dodon kunne na.
"Sannu da zuwa."
Na faWa kamar zan dur™usa ma sa, tsabagen biyayya da ™auna.
"Yawwa! Sannu da gida."
Ya faWa yana mi™o mini jakar hannunsa, na russuna na amsa, ya ™ara ciro hulal kansa ya mi™a mini kana ya sami kujera ya zauna, Wakinsa na nufa zan ajiye cikin kakausar muryarsa ya ce.
"Ranki ya daWe takalmin fa."
Murmushi na saki sannan na ce.
"Ina shirin fara shiga da waWannan ne."
"Ko dai kin barni na cire?."
Na dawo kusa dashi, na tsugunna na cire masa takalmin, bayan na cire na kwaSe mai safar sannan na Wauka na shiga dasu cikin Wakinsa, komai a mazauninsa na ajiye su na ™ara gyara inda na ga kamar bai gyaru ba a Wakin sannan na shiga toilet na haWa masa ruwan zafi daidai yadda nasan yana so.
A inda na barshi na sameshi yana danna wayarsa. Sai da na gyara muryata yadda zata fito da za™i sannan na ce.
"Ruwan wanka ya zama ready."
Ajiye wayar ya yi ya mi™i zuwa Wakin.
"Ki jera mini abinci kafin na fito."
Ya faWa cikin kakkausar muryarsa sannan ya shige ciki. Ina nan tsaye sai da naga ya yi kusan minti biyar a ciki sannan na sauke wata Soyayyiyar ajiyar zuciya, jin shi shiru ya bani ya bani tabbacin ruwan ya yi masa daidai.
Kitchen na koma na shiga haWo kayan abinci, a hankali a hankali na jera komai akan dinning Win bayan na gama na shiga nawa toilet Win nima na watsa ruwa a gaggauce na fito daga bayin na hau shiryawa.
"Nana! Nana! Nana!!."
Na ji muryarshi, ba shiri na zura Hijabi na fito.
"Na'am! Gani."
"Kina jina ina ta faman kiranki."
Ya faWa yana zama akan dinning.
"Yanzu na fito daga wanka ne."
Na bashi amsa.
"Okay i see, zuba mini."
Ya faWa hankalinsa yana kan wayarsa. Plate na Wauko na saka masa Gurasar guda uku, sannan na Wauki bowl na zuba masa miyar, sannan na ™ara Waukan wani bowl Win na saka masa farfesun tsokar rago, sai kuma kofi na zuba masa lemon citta da ya sa na yi masa. Sai da nagama gaba Waya sannan na ce.
"Gashinnan."
Wayarsa ya ajiye ya fara cin abinci, ganin ya fara cin abincin yasa na koma Waki na ci gaba da shiri na, sai da na taje dogon gashina sannan na fara shiri, sau™a™™iyar kwalliya na yi, sannan na Wauko doguwar rigar abaya na saka, bayan na feshi jikina da haWin turarruka.
Ko da na fito falon ban ganshi akan dinning Win ba, sai da na ™arasa shigowa falon na hango sa acan kan kujera yana yana faman danna waya, kan dinning Win na nufa na zauna, buWe plast na yi zansa gurasar sai sai guda Waya na gani, murmushi na yi a raina na ce.
"Yau yallaSai anji daWin girkin kenan."