Sashe 12
Sanadin Kenan Part 3 Complete Hausa Novel · about 7 min read
Don haka Dr. Amina bata koma aikin asibiti ba, ta kara jingine aikin, don Ma’arouf ya gaya mata bazai yiwu ba matarsa sa da aikin asibiti. Yana da shirin da yake yi mata a ransa don bazai bar ilmin data sha wahala ta nema ya bi iska ba dole al’umma ta cigaba da amfana da shiin one way or the other. Shi dai ta kasance cikin yi masa biyayya akan ra’ayinsa shine burinsa kuma ta amince.
Sun cigaba da fahimtar juna, bai fasa bad-da-kama yazo gidan Goggo ba, soyayya kamar a birnin Hindu, mai ma’ana kuma tsabtatacciya. A bar Goggo da kunshewa a daki. A daya bangaren,Amina da Goggo na cigaba da shirye shiryensu a hankali. Ma’arouf ma na nasa.
Ance rana bata karya saidai uwar diya ta ji kunya. Irin kudin da Amina taga Goggo na zarowa tana mata saye-saye sun bata mamaki, ta kuma yarda ba’a raina sana’a,kaji tsoron koda mai sayarda allura wanda ya tsaya sosai akan sana’ar tasa.
Kwana dai-dai har dari ba goma haka sukayi ta zuwa suna wucewa kamar kiftawar ido, suna kara kusanta Ma’arouf da Aminah, sun gama yarda they are meant for each other, an kuma halicce su ne don junansu, kuma Ameena karama itace SANADI, sanadin alkhairi a garesu bakidaya.Allah Ya kara mata lafiya.
Ranar wata juma'a aka daura auren Engnr. Ma'arouf Habibu Ji-kas da Amina Mas'ud Shira. A kauyen Shira ta jihar Bauchi. Akan sadaki mafi albarka wato mafi kankanta. Naira dubu dari kacal.
A can kauyen Jikas Hajiyan Ji-kas wato Hajiya Saude sai kukan farin ciki ta ke yi tana mika godiyarta ga Allah, da ya nuna mata wannan ranar da burin ta ya cika tana raye cikin koshin lafiya.
Da yamma kuma bayan an sauko daga masallaci aka daura na Ilyas da Sa'adiyya. Washegari asabar da yamma aka gabatar da kasaitacciyar walimar kamar yadda Amina ta tsara, ba abinda ba’a ci ba, babu irin abincin da ba’a yi guzurinsa ba bayan an ci an koshi,anyi guzurinsa, kowa sai sanya wa auren albarka yake yi.
Wasu kan tambayi junansu wane irin miji ne haka Amina ta aura? Su dai ba su taba zuwa walima mai wadatar abinci da abin sha irin wannan ba. An kayar da shanu an kayar da raguna har ba adadi, ba’a maganar kankanuwar halitta kaza.
Akilu ya kawo akwatuna guda goma sha biya shake da kayan lefe na fita hankali, ya ce da Goggo Yallabai ne ya turo shi a baiwa Ilyas, sai mukullin motamatrix dalleliya duk na Ilyas ne. Ina ruwan dan gaban goshin Jikas! Abu naku maganin a kwabe ku.
Goggo ta kawo tukwici mai yawa ta baiwa Malam Akilu ya tafi yana godiya. Har zuciyarsa shima cikin farin ciki yake da wannan al’amari, koda dai a matsayin sa na babba mai hankali da ke bibiyar mu’amalar likiciyar da ubangidanta, yasan bata tafi ba, zata dawo.
Watarana irin wannan na nan zuwa(which will alter the dream to reality). Sanda yayi driving dinta na karshe take fadin wai sai watarana! Malam Akilu daga yau an gama! A zuciyarsa ya ce “yanzu aka fara!”. Gashi kuwa Allah Subhana Ya tabbatar da alkawarinsa wanda ba ya tashi. Ya kawo farin ciki cikin rayuwar Ogansu kamar yadda yake sanya su farin-ciki da nau’o’in alkhairansa garesu marassa yankewa. Ya kawo AMINA SANADIN AMINA don ta sauya duniyar mahakurcin bawansa.
Suna addu’ar Allah ya sada shi dadukkan alkahairanta ya kareshi daga sharrinta in akwai.
Da ango Ilya ya zo har da taka rawa don murna. Yana tsokanar Amina, wai Yallabai ya fi sonsa a kanta. Ita ko dankwali bai bata ba. Ga Sa’adiyyar sa ta sha akwatuna na garari. Bayan ya san Goggo ce ta roki Hajiyan Ji-kas kada a kawo komai, in ta tare ya bata. Ita ba ta son 'yan tsegumi su cika mata gida. Ita da jama'arta suka dauka suka kai gidan su matar Ilya.
An sanya tarewar Amina kwana goma masu zuwa, don ta roki Hajiyan Ji-kas alfarmar a barta ta kimtsa a hankali ta yi sallama da danginta na Shira, ta raka Goggo kasarta ta haihuwa‘Sirrleone’ kamar yadda ta dade da burin sai ta aurar da Amina zata koma, za su yi kwana bakwai a can.
Da fari hankalin angon na Amina ya tashi a kan tafiya Sirrleone din nan. Amma daga baya da Hajiya ta gaya masa shekaru talatin da doriya kenan rabon Goggon da kasarta ta haihuwa da iyaye da ‘yan uwanta, kuma Amina ba za ta iya barin Goggo ta tafi ita kadai ba, a cewarta don kada ta ki dawowa, sai ya amince. Ya yi musu booking jirgin ‘Arik’ zuwa kasar Sirrleone.
*****
SIERRA-LEONE (West Africa)
Asalin su daga Lardin Kenema suke, manyan biranensu kenan; Bo da Kenema, in ka cire babban birni Freetown. Kenema shine birni na biyu mafi girma da shahara. Kakan Haj. Hauwa Alhaji Ibraheem Sissey Babban Malami ne wanda yazo Sierra Leone daga Guinea-Conakry ya haifi ‘ya’ya goma anan maza da mata,suka yadu sosai cikin kasar. Yanzu sun fi dari, ‘ya’ya da jikoki.
Goggo Hauwa itace babbar jika a family kuma dukkaninsu suna zama a Lardin Bo, Freetown da Kenema. Lardi yana nufin (province).
Mutanen kasar nada tsayi da girman jiki hadi da kyawun sura. Allah ya albarkaci kasar SierraLeone da albarkatun kasa musamman (diamond). Basu fiya noma ba, don basu da kasar noma, sannan kasar su jar kasa ce wato laka, don haka yawanci daga kasashen ketare ake shigo musu da kayan abinci, hatta albasa daga kasar Holland ake shigo musu da ita, fara, mai kyau, mai sa abinci kamshi da dadin dandano, sun fi shuka kwakwa da plantain kuma suna da albarkar kifi. Yanayin kasar yana yanayi da kasashen mu na kudu (garuruwan inyamurai a Nigeria).
Kasa ce da ba shahararriya wajen kyau da kyale-kyale ba, amma akwai kwanciyar hankali da bin doka da oda. Akwai kwakwa ko’ina a kasar da bishiyoyinta suna kiranta (jelly).
Currency dinsu shine ‘Leone’. Kasar Sirrleone tanada dadin zama, da talaka da mai kudi duk cimarsu daya. Komai talaucin ka zaka ci abinci mai kyau kuma mai dadi. Miyar ganyen rogo da miyar ganyen dankali sune manyan abincinsu/miyoyinsu, ana ce musu ‘keren-keren’ dasu ake cin shinkafa ba sa cin tuwo, basu san tuwo ba.
Kasa ce da turawa sukeso suka kuma nacewa, ko don albarkar ‘diamond’ da yanayi mai dadi da Allah Ya basu. Haka zaka ga manyan ‘trolls’ na karfe cike da ‘diamond’ a airport ana fitar dashi zuwa kasashen turai. Kada kaso kaga yadda manyan jirage ke tashi da sauka a kasar na manyan kasashen duniya abin gwanin ban mamaki.
Ga manyan duwatsun ‘hills’ a ko’ina. Ginin gidajen su akan ‘hills’ sosai. Zaka ga gidaje kamar 100 akan hills (tsaunuka) saboda basu da fadin kasa, ruwa ne ya kewaye garin Freetown yayi masa kawanya wanda yake daga Atlantic Ocean.
Babban yarensu shine ‘kiryo’ yana shige da ‘pidgin’. Fulan, wato (Fulani) da Mande da Timini da Soso sune manyan kabilu a kasar. Kabilar da Goggo Hawwa ta fito watoFulan, sune kan gaba, wato mafi kima da daraja a kasar. Mafi akasarin Fulan ba ‘yan kasar bane sunzo ne daga Guinea-Conakry wanda makotan kasar Sirrleone ne kamar Nigeria da Nijar.
Turawan yamma sunyi tasiri a wannan kasa wajen tura musu akidunsu musamman matasansu, matan su yawanci sai sun girma suke sanya mayafi. Don haka inda duk Amina da Goggonta dake sanye da Hijab suka gifta sai suka zama abin kallo abin sha’awa.
Hills da suke dasu ya sanya bazai yiwu ayi filin jirgi cikin birnin Freetown ba, sai aka je wani dan tsibiri nesa kadan da garin aka yi, ana cewa tsibirin Lungi.
Idan jirgi ya sauka a Lungi za’ayi tafiya ta akalla mintuna 25-30 zuwa bakin ruwa, inda daga nan za’a shiga jirgin ruwa (sovereignferries) ya shiga da kai garin Freetown tafiyar mintuna 30. Idan (ferry) yana sauri zaku iya isa a mintuna 15.
Lungi tsubiri ne kuma dan kauye, saboda haka kodayaushe (ferry) cike yake da (passengers) masu shiga ko fitowa daga garin Freetown.
Wani abin sha’awa harda motocinku zaku iya shiga (ferry) ya tsallakar daku in a mota kuka zo.Bayan ‘ferry’ ana hawa ‘helicopter’ ko Babur din ruwa.
FREETOWN
Babban birnin kasar kenan. Kisi Road babbar unguwa ce a cikin gari kuma mahada ta hada-hadar kasuwanci tamkar kana cikin garin Lagos.
Lumley, itace kamar GRA dinsu kuma unguwa data tara kusoshi da masu kudin kasar da sauran baki masu zuwa yawon bude ido kasar musamman turawa.
Kuma anan ne dukkan ‘embassies’ da ‘high commissions’ na kasashen duniya suke da kuma Quaters na ma’aikatan su.
Kusa da Lumley sai Aberdeen itama unguwa ce, a nan kuma ‘beach’ yake (Lumley Beach) da manyan ‘clubs’ da sai wanda ya isa yake zuwa.
Daga Kisi Road zakiyi tafiya zuwa Grassfield, sai ki wuce zuwa Waterloo, to kin fita daga Municipal na Freetown kin fara shiga kauyuka.
Shi Kisi Road itace babbar hanyar da zaki fita daga Freetown zuwa Bo,da kamar awa daya sai ki isa mahaifar Hajiya Hawwa wato Kenema.Nisan su daga babban birni Freetown kamar awa biyar zuwa shida ne.
Turawa yamma na son kasar SierraLeone sosai don yanayin kasar na zaman lafiya ba don yaki da ya bata musu kasa ba.
Kasar Sierra Leone tana cike da plantations na kwakwa, tanada kyau gwargwado, saidai babu shuwagabanni nagari da zasu ciyar da kasar gaba.
Sun cigaba da fahimtar juna, bai fasa bad-da-kama yazo gidan Goggo ba, soyayya kamar a birnin Hindu, mai ma’ana kuma tsabtatacciya. A bar Goggo da kunshewa a daki. A daya bangaren,Amina da Goggo na cigaba da shirye shiryensu a hankali. Ma’arouf ma na nasa.
Ance rana bata karya saidai uwar diya ta ji kunya. Irin kudin da Amina taga Goggo na zarowa tana mata saye-saye sun bata mamaki, ta kuma yarda ba’a raina sana’a,kaji tsoron koda mai sayarda allura wanda ya tsaya sosai akan sana’ar tasa.
Kwana dai-dai har dari ba goma haka sukayi ta zuwa suna wucewa kamar kiftawar ido, suna kara kusanta Ma’arouf da Aminah, sun gama yarda they are meant for each other, an kuma halicce su ne don junansu, kuma Ameena karama itace SANADI, sanadin alkhairi a garesu bakidaya.Allah Ya kara mata lafiya.
Ranar wata juma'a aka daura auren Engnr. Ma'arouf Habibu Ji-kas da Amina Mas'ud Shira. A kauyen Shira ta jihar Bauchi. Akan sadaki mafi albarka wato mafi kankanta. Naira dubu dari kacal.
A can kauyen Jikas Hajiyan Ji-kas wato Hajiya Saude sai kukan farin ciki ta ke yi tana mika godiyarta ga Allah, da ya nuna mata wannan ranar da burin ta ya cika tana raye cikin koshin lafiya.
Da yamma kuma bayan an sauko daga masallaci aka daura na Ilyas da Sa'adiyya. Washegari asabar da yamma aka gabatar da kasaitacciyar walimar kamar yadda Amina ta tsara, ba abinda ba’a ci ba, babu irin abincin da ba’a yi guzurinsa ba bayan an ci an koshi,anyi guzurinsa, kowa sai sanya wa auren albarka yake yi.
Wasu kan tambayi junansu wane irin miji ne haka Amina ta aura? Su dai ba su taba zuwa walima mai wadatar abinci da abin sha irin wannan ba. An kayar da shanu an kayar da raguna har ba adadi, ba’a maganar kankanuwar halitta kaza.
Akilu ya kawo akwatuna guda goma sha biya shake da kayan lefe na fita hankali, ya ce da Goggo Yallabai ne ya turo shi a baiwa Ilyas, sai mukullin motamatrix dalleliya duk na Ilyas ne. Ina ruwan dan gaban goshin Jikas! Abu naku maganin a kwabe ku.
Goggo ta kawo tukwici mai yawa ta baiwa Malam Akilu ya tafi yana godiya. Har zuciyarsa shima cikin farin ciki yake da wannan al’amari, koda dai a matsayin sa na babba mai hankali da ke bibiyar mu’amalar likiciyar da ubangidanta, yasan bata tafi ba, zata dawo.
Watarana irin wannan na nan zuwa(which will alter the dream to reality). Sanda yayi driving dinta na karshe take fadin wai sai watarana! Malam Akilu daga yau an gama! A zuciyarsa ya ce “yanzu aka fara!”. Gashi kuwa Allah Subhana Ya tabbatar da alkawarinsa wanda ba ya tashi. Ya kawo farin ciki cikin rayuwar Ogansu kamar yadda yake sanya su farin-ciki da nau’o’in alkhairansa garesu marassa yankewa. Ya kawo AMINA SANADIN AMINA don ta sauya duniyar mahakurcin bawansa.
Suna addu’ar Allah ya sada shi dadukkan alkahairanta ya kareshi daga sharrinta in akwai.
Da ango Ilya ya zo har da taka rawa don murna. Yana tsokanar Amina, wai Yallabai ya fi sonsa a kanta. Ita ko dankwali bai bata ba. Ga Sa’adiyyar sa ta sha akwatuna na garari. Bayan ya san Goggo ce ta roki Hajiyan Ji-kas kada a kawo komai, in ta tare ya bata. Ita ba ta son 'yan tsegumi su cika mata gida. Ita da jama'arta suka dauka suka kai gidan su matar Ilya.
An sanya tarewar Amina kwana goma masu zuwa, don ta roki Hajiyan Ji-kas alfarmar a barta ta kimtsa a hankali ta yi sallama da danginta na Shira, ta raka Goggo kasarta ta haihuwa‘Sirrleone’ kamar yadda ta dade da burin sai ta aurar da Amina zata koma, za su yi kwana bakwai a can.
Da fari hankalin angon na Amina ya tashi a kan tafiya Sirrleone din nan. Amma daga baya da Hajiya ta gaya masa shekaru talatin da doriya kenan rabon Goggon da kasarta ta haihuwa da iyaye da ‘yan uwanta, kuma Amina ba za ta iya barin Goggo ta tafi ita kadai ba, a cewarta don kada ta ki dawowa, sai ya amince. Ya yi musu booking jirgin ‘Arik’ zuwa kasar Sirrleone.
*****
SIERRA-LEONE (West Africa)
Asalin su daga Lardin Kenema suke, manyan biranensu kenan; Bo da Kenema, in ka cire babban birni Freetown. Kenema shine birni na biyu mafi girma da shahara. Kakan Haj. Hauwa Alhaji Ibraheem Sissey Babban Malami ne wanda yazo Sierra Leone daga Guinea-Conakry ya haifi ‘ya’ya goma anan maza da mata,suka yadu sosai cikin kasar. Yanzu sun fi dari, ‘ya’ya da jikoki.
Goggo Hauwa itace babbar jika a family kuma dukkaninsu suna zama a Lardin Bo, Freetown da Kenema. Lardi yana nufin (province).
Mutanen kasar nada tsayi da girman jiki hadi da kyawun sura. Allah ya albarkaci kasar SierraLeone da albarkatun kasa musamman (diamond). Basu fiya noma ba, don basu da kasar noma, sannan kasar su jar kasa ce wato laka, don haka yawanci daga kasashen ketare ake shigo musu da kayan abinci, hatta albasa daga kasar Holland ake shigo musu da ita, fara, mai kyau, mai sa abinci kamshi da dadin dandano, sun fi shuka kwakwa da plantain kuma suna da albarkar kifi. Yanayin kasar yana yanayi da kasashen mu na kudu (garuruwan inyamurai a Nigeria).
Kasa ce da ba shahararriya wajen kyau da kyale-kyale ba, amma akwai kwanciyar hankali da bin doka da oda. Akwai kwakwa ko’ina a kasar da bishiyoyinta suna kiranta (jelly).
Currency dinsu shine ‘Leone’. Kasar Sirrleone tanada dadin zama, da talaka da mai kudi duk cimarsu daya. Komai talaucin ka zaka ci abinci mai kyau kuma mai dadi. Miyar ganyen rogo da miyar ganyen dankali sune manyan abincinsu/miyoyinsu, ana ce musu ‘keren-keren’ dasu ake cin shinkafa ba sa cin tuwo, basu san tuwo ba.
Kasa ce da turawa sukeso suka kuma nacewa, ko don albarkar ‘diamond’ da yanayi mai dadi da Allah Ya basu. Haka zaka ga manyan ‘trolls’ na karfe cike da ‘diamond’ a airport ana fitar dashi zuwa kasashen turai. Kada kaso kaga yadda manyan jirage ke tashi da sauka a kasar na manyan kasashen duniya abin gwanin ban mamaki.
Ga manyan duwatsun ‘hills’ a ko’ina. Ginin gidajen su akan ‘hills’ sosai. Zaka ga gidaje kamar 100 akan hills (tsaunuka) saboda basu da fadin kasa, ruwa ne ya kewaye garin Freetown yayi masa kawanya wanda yake daga Atlantic Ocean.
Babban yarensu shine ‘kiryo’ yana shige da ‘pidgin’. Fulan, wato (Fulani) da Mande da Timini da Soso sune manyan kabilu a kasar. Kabilar da Goggo Hawwa ta fito watoFulan, sune kan gaba, wato mafi kima da daraja a kasar. Mafi akasarin Fulan ba ‘yan kasar bane sunzo ne daga Guinea-Conakry wanda makotan kasar Sirrleone ne kamar Nigeria da Nijar.
Turawan yamma sunyi tasiri a wannan kasa wajen tura musu akidunsu musamman matasansu, matan su yawanci sai sun girma suke sanya mayafi. Don haka inda duk Amina da Goggonta dake sanye da Hijab suka gifta sai suka zama abin kallo abin sha’awa.
Hills da suke dasu ya sanya bazai yiwu ayi filin jirgi cikin birnin Freetown ba, sai aka je wani dan tsibiri nesa kadan da garin aka yi, ana cewa tsibirin Lungi.
Idan jirgi ya sauka a Lungi za’ayi tafiya ta akalla mintuna 25-30 zuwa bakin ruwa, inda daga nan za’a shiga jirgin ruwa (sovereignferries) ya shiga da kai garin Freetown tafiyar mintuna 30. Idan (ferry) yana sauri zaku iya isa a mintuna 15.
Lungi tsubiri ne kuma dan kauye, saboda haka kodayaushe (ferry) cike yake da (passengers) masu shiga ko fitowa daga garin Freetown.
Wani abin sha’awa harda motocinku zaku iya shiga (ferry) ya tsallakar daku in a mota kuka zo.Bayan ‘ferry’ ana hawa ‘helicopter’ ko Babur din ruwa.
FREETOWN
Babban birnin kasar kenan. Kisi Road babbar unguwa ce a cikin gari kuma mahada ta hada-hadar kasuwanci tamkar kana cikin garin Lagos.
Lumley, itace kamar GRA dinsu kuma unguwa data tara kusoshi da masu kudin kasar da sauran baki masu zuwa yawon bude ido kasar musamman turawa.
Kuma anan ne dukkan ‘embassies’ da ‘high commissions’ na kasashen duniya suke da kuma Quaters na ma’aikatan su.
Kusa da Lumley sai Aberdeen itama unguwa ce, a nan kuma ‘beach’ yake (Lumley Beach) da manyan ‘clubs’ da sai wanda ya isa yake zuwa.
Daga Kisi Road zakiyi tafiya zuwa Grassfield, sai ki wuce zuwa Waterloo, to kin fita daga Municipal na Freetown kin fara shiga kauyuka.
Shi Kisi Road itace babbar hanyar da zaki fita daga Freetown zuwa Bo,da kamar awa daya sai ki isa mahaifar Hajiya Hawwa wato Kenema.Nisan su daga babban birni Freetown kamar awa biyar zuwa shida ne.
Turawa yamma na son kasar SierraLeone sosai don yanayin kasar na zaman lafiya ba don yaki da ya bata musu kasa ba.
Kasar Sierra Leone tana cike da plantations na kwakwa, tanada kyau gwargwado, saidai babu shuwagabanni nagari da zasu ciyar da kasar gaba.