Sashe 67
Mutum Da Duniyarsa Part 1 Complete Hausa Novel · about 8 min read
A hankali ta buɗe idanunta da sukai mata jingim saboda nauyi, ƙamshin turarensa ne yabata amsar shaidar yana kusa da ita, takuma ɗaga idonta da ƙyar takai dubanta gareshi, dishi-dishi take ganinsa.
Sheikh Aliyu da shima idonsa ke a kanta ya sauke ajiyar zuciya tareda kai bakinsa saman goshinta ya sumbata, hannunta dake cikin nashi ya matsa a hankali, kafin cikin sanyinsa ya ce, “Sannu Jiddatulkhair kinji, ALLAH yabaki lafiya”.
Bata iya cemasa komaiba, sai idanunta data maida ta lumshe hawaye na zirarowa ta gefen idonta.
“Ya isa kukan haka Hauwa'u, ki kwantar da hankalinki Abbanma ya farfaɗo, likitoci na Complain jininki ya hau, gashi kuma bake kaɗai baceba”.
Babu shiri takuma buɗe idonta tana kallonsa, kamarya ba ita kaɗai baceba? Kardai maganar dayaketa ambata mata kwanannan ace tazama gaskiya?. bayan tafiyar Maimuna wanka da kwana biyu saitaita fama da ciwon kai da jiki, ko tausar yay mata batajin ya daina, saiya fara cemata anya kuwa wanan ciwon nata bana ƙanin Muhammad ko ƙanwarsa bane? Ko kaɗan bata ɗauki batun da muhimmanci ba, dan itadai bayan ciwon kai babu abinda takeji sai ciwon jiki wanda take dangantawa da wanan hidimar haihuwar dasuka sha. Kwana biyu dayi mata wanan zance ya kasance da ita, tun a daren yaketa maimaita mata lallai tanada ciki, dan takuma canja masa gaba ɗaya. Ita maganarma kunya taita bata, taƙima yarda su haɗa ido balle ta yarda da maganarsa, yau kuma sai gashi yakuma maimaitawa, hakan kuma na nuni da cewar doctor ne ya faɗa musu.........
Hawayen dayake share matane yasata dawowa hayyacinta, ta kama hannunsa ta riƙe tana kallonsa, “Abbu Muhammad ina Umma yanzun?”.
“Sun wuce gida, sabod Abba ya matsa akaishi gida”.
“Dan ALLAH mu bisu to, inason ganin halinda Abbana yake ciki ko zuciyata zata samu nutsuwa”.
“Kinga kiyi haƙuri, dare yayi yanzun kalli agogo ɗaya saura na dare, insha ALLAHU da safe zan kaiki idan kinji ƙwarin jikinki”.
“Ni wlhy na warke”.
“To naji ya isa haka bar kukan Umm Muhammad”.
Murmushi tayi badan ta shiryaba, a duk sanda ya danganta sunanta matsayin Uwa ga ɗansa tanajin wani sanyi a ransa, hakama Maimuna yanzu gaba ɗaya takoma kiranta Umm Muhammad, tana yaba karamcin waɗannan bayin ALLAH a ranta a kullu yaumin, tamusu kutse a zamansu amma sai suka jawo hannayenta suka riƙeta da zuciya ɗaya, itako mizatayi ta biyasu dashi?. Ajiyar zuciya ta sauke saboda abinda taji Aliyu na mata, ta riƙe hannunsa tana tura baki kaɗan.
Murmushi yayi ya janye hannunsa yana tashi zaune, itama ya taimaka mata ta tashi, da mamaki tabi ɗakin da kallo sanan ta kallesa. “Yaushe ma na dawo gida to?”.
“Ai tun bayan farkowarki a asibiti sai likita ya fahimci warin magani da Asibitin yakeyine baƙyaso, dan yunƙurin amai kika fara farkawa dashi, shine yakuma miki allura, a lokacin kuma Zarah ta kirani da wayarki a ɓoye, dan Uncle yahya ya hana a kirani a tadamin hankali”.
Jiddah tayi murmushi tanajin ƙaunar kawun nasu wanda takeji ƙaunarsa tamkar mahaifi.
Da taimakon Aliyu tayi wanka sanan ta rama sallolin dake kanta, da ƙyar yasamu tasha tea ɗin daya haɗa mata, tana gama sha ma ta amayar dashi.
Kallo ɗaya zakai masa ka hango tsantsar tausayinta a gareshi, ya gyara mata jikinta sannan ya kamota suka dawo ɗaki suka kwanta yana saka mata albarka da jera mata sannu.
*WASHE GARI*.
Da ƙyar Aliyu ya yarda ya kaita gwammaja kusan ƙarfe ɗaya na rana, dan kallo ɗaya zakai mata ka fahimci batajin daɗin jikinta, gashi takasa cin abinci, tace, “sai taje gida zataci awara”.
Kana doso hanyar shigowa cikin gidan zaka fara jiyo kukan Abba da sambatun da yakeyi, cikeda sassarfa Jiddah ta ida shigowa, dan Aliyu yana mota saiya jira tamasa iso, mamaki ya kama Jiddah ganin duk ƴan uwanta zagaye da Abba dake riƙe da hannun Umma dana Uncle yahya yana kuka. Yana ganinta ya saki hannayen su Umma ya miƙa mata alamar tazo gareshi, ganin lamarin take tamkar a mafarki, dan haka tai tsaye takasa koda motsi, aunty Zulai da suma suketa sharce hawaye tazo ta kama hannunta ta kaita gaban Abba.
Durƙushewa Jiddah tayi takuma fashewa da kuka mai ban tausayi tana faɗin, “Abbanmu kayi haƙuri, ka ɗauki hakan matsayin ƙaddar da bata goguwa a rayuwar ɗan adam, dama rayuwa tana tafiyane da jarabawa kullu yaumin.......”
Abba ya katseta shima cikin kukan, “Jiddah wannan ba ƙaddara bace kawai, akwai son zuciya irin nawa, na bitilcema ni'ima da rahamar da Ubangiji yay mini ta ƙyautarku, na wulaƙanta mata masu ƙyawawan zuciya akan abinda basuke badawaba, nakasa sauke nauyin da ALLAH ya ɗoramin na tarbiyarku da haƙƙokinku a matsayina na mahaifi, na yofantar da matata da ɗan uwana, na wofantar da karatunku inata bautama ƴaƴan wasu. Kaicona da dukkan masu irin halayyata a duniya, wlhy ƴaƴana inajin matuƙar kunyarku a rayuwata da tsanar kaina........”
“Abba ka daina faɗar haka dan ALLAH, insha ALLAHU mu masu yafe makane, dan duk duniya bamuda kamarka, kuma bamu taɓa takaicin samunka a matsayin uba ba, sai dai abinda nakeson tuna maka Abba nau'in abinda ake samarwa a mahaifa na daga ɗiya mace ko Namiji ƙwan namijine ke badashi, sanan ALLAH ta'ala dai yace shine ya haliccemu baki ɗaya kuma ya sanyamu maza da mata domin musamu natsuwa da juna. Amma kuma seyace mafifici acikinmu shine wanda yafi tsoron ALLAH sannan kuma yace Maza sunada fifikon daraja akan mata saboda sadakin auren da suke biya dakuma ɗawainiyar ciyarda matan dasu mazan sukeyi, wannan kawai shine abunda yasa maza suka samu fifikon daraja akan mata. Amma kuma wannan baya nuna cewa su matan ƙasƙantattune kokuma basuda daraja. A'a akwaima matan da sunfi mazan daraja nesa ba kusaba kai akwai mace guda ɗaya wadda matsayintama yafi na mazanda suke rayuwa a duniya ayanzu dukkansu. Kukaranta ƙissar Maryam mamar Annabi Isa (AS) sadda aka haifeta se mamarta take cewa ai namiji ba kamar mace ba, tanuna bataji daɗiba dan ta haifi mace se nan take ALLAH yace shi yafita sanin abunda ta haifa, sekuwa gashi ya bayyana cewa wannan macen da ta haifa tafi duk mazajenda take tunani. Kaga kenan kasancewa mace ba aibu bane bakuma nakasu bane. Sannan Kaduba Nana Khadija uwar Muminai kuma kaduba Asiya matar Fir'auna kaduba irinsu Sayyidatuna Fatima ga irinsu Aisha dasu Ummu Shuraikh wadda saboda karfin walittakarta daga Aljanna kai tsaye aka miko mata ruwa tasha ta koshi, shin kanada wani namiji a yanzu wanda zakace yafi waɗancan matan daraja? Dan haka babu shakka maza da yawa masu wanan aƙidar suna kan kuskure, amma su sani kasancewa mace ba aibu bane bakuma gajiyawa bane, illa iyaka aduba tsoron ALLAH kawai da takawa, sannan idan kaduba sharhinda malamai sukaiwa hadisinnan na ANNABI (s.a.w) dayace ayiwa mata wasiyya da kyautatawa dakuma hadisin wanda ya raini mata biyu zuwa sama zasu kasance masa garkuwa tsakaninsa da shiga wuta, to waɗannan hadisan sun kore abunda mutanenmu suke faɗa, kuma su tabbatar da cewa mata sunada daraja, kuma suna daga cikin waliyyan ALLAH, sannan kuma ba kaskanci bane kasancewar mace, sannan kuma idan mace taji tsoron ALLAH to zata iya fin maza daraja. Malamai irinsu Zahabi idan kaduba Siyaru A'alamin Nubala yakawo tarjamar manyan malaman hadisi mata kuma shima daga cikin malamanshi akwai mata sunfi hamsin, sannan acikin Mizanul I'itidal yana cewa ba,a samu wata mace ba wadda tayiwa ANNABI (s.a.w) ƙarya, dan haka inkaga mace malamar hadisi to amintacciyace, ba'a tuhumarta da yiwa ANNABI ƙarya. Kai malamai dayawa sun ambaci falalar mata a wajaje daban daban saboda haka zamantowa mace babbar darajace matukar akwai imani da taƙawa, kuma acikin magabata akwai waɗanda har raba dare suke suna roƙon ALLAH akan yabasu ƴaƴa mata yabasu ikon musu tarbiyyah, wani kuma zuwa yake cikin danginshi yaroƙi su bashi ƴaƴansu mata domin ya rainesu, dan yasani cewa macece zaka raineta dandanan kasamu gidan aljanna, dan haka mata sunada falala sosai kuma duk mutuminda har yagama haihuwa be haifi maceba to yakamata ayi masa jaje. Amma koda ace mutum aduniya ƴa mace guda ɗaya tal ya haifa to wannan aimasa barka matuƙar ya iya jure tarbiyyarta. Mata babu shakka a musulinci sunada daraja sosai inhar sukaji tsoron ALLAH, sannan kuma duk wani malaminda kasani ya shahara a duniya to inka bincika zaka samu cewa mata sunyi ƙoƙari sosai a wajen tarbiyyarshi, hatta mamalan da suke karama juna sani daku anan idan da ace andaka ta iyayenmu mazane banda matan to da bamuzo kan wannan matsayinba. Kuje kuji tarihin Shafi'i mana ko Malik ko Abu Hanifa da Ahmad binu Hambal cikinsu wanene mace batai masa tasiba akan iliminsa? Imamul Bukhari albarkacin mace yazama abunda yazama a babin hadisi, hakaman Sibawaihi a fannin nahwu ya gagarane albarkan Mace. Ibnu Taimiya kuwa ai Taimiyar ma macece ba namijiba dan haka mata sunada tasiri sosai da amfani a rayuwa kuma duk wani wanda kaganshi a duniyarnan yana ƙafafa da tunƙaho to arziƙin macece, dan haka mata suma mutanene kuma banda sadaki da ciyarwa babu abunda maza suka daramu dashi. Amma kuma saurin kai mutum aljanna da saurin kaishi wuta to babu kamar mata, abu kaɗan zakaiwa mace ka samu aljanna kuma abu kaɗan zakayiwa mace katafi wuta. Kuma ana iya gane nagartan namijine tayadda akaga yana kulawa da matarsa da ƴaƴansa Abba”.
“Wlhy duk gaskiya kika faɗa Hauwa'u, nima son zuciyane ya lulluɓe ganina da jina, Yagana dolene na gode muku matuƙa keda yahya, ALLAH ne gatana kune gatana, kune kuka tsaya tsayin daki wajen ganin tarbiyyar ƴaƴana da haɗuwar kawunansu a waje ɗaya, ku kun kasance mutanen kirki ababen alfahari da kwaikwayo ga kowanne mutum, duk wanda ALLAH ya bama ƙyaƙyƙyawar zuciya irin taku yagama cin ribar duniya da lahira, dan girman ALLAH ku gafarceni akan kurakuraina kuda ƴaƴana, wlhy nayi nadama nayi nadama matuƙa......”
Daga Umma har Uncle yahya dasu Jiddah kuka suke suna faɗin sun yafe masa, suma ya yafe musu.
“Ba kuyimin laifin komaiba wlhy, koma kunyi mini na yafe muku tuni”.
Wannan rugun tsumi ya mantar da Jiddah Aliyu dake ƙofar gida, wanda shi tunima ya gaji da jiranta yashigo soron da nufin yin sallama, sai yaji kukan jiddah tanama Abba nasiha, hakane yasashi fahimtar akwai matsala kenan, saiya juya dan wannan ba huruminsa baneba ai.
Sheikh Aliyu da shima idonsa ke a kanta ya sauke ajiyar zuciya tareda kai bakinsa saman goshinta ya sumbata, hannunta dake cikin nashi ya matsa a hankali, kafin cikin sanyinsa ya ce, “Sannu Jiddatulkhair kinji, ALLAH yabaki lafiya”.
Bata iya cemasa komaiba, sai idanunta data maida ta lumshe hawaye na zirarowa ta gefen idonta.
“Ya isa kukan haka Hauwa'u, ki kwantar da hankalinki Abbanma ya farfaɗo, likitoci na Complain jininki ya hau, gashi kuma bake kaɗai baceba”.
Babu shiri takuma buɗe idonta tana kallonsa, kamarya ba ita kaɗai baceba? Kardai maganar dayaketa ambata mata kwanannan ace tazama gaskiya?. bayan tafiyar Maimuna wanka da kwana biyu saitaita fama da ciwon kai da jiki, ko tausar yay mata batajin ya daina, saiya fara cemata anya kuwa wanan ciwon nata bana ƙanin Muhammad ko ƙanwarsa bane? Ko kaɗan bata ɗauki batun da muhimmanci ba, dan itadai bayan ciwon kai babu abinda takeji sai ciwon jiki wanda take dangantawa da wanan hidimar haihuwar dasuka sha. Kwana biyu dayi mata wanan zance ya kasance da ita, tun a daren yaketa maimaita mata lallai tanada ciki, dan takuma canja masa gaba ɗaya. Ita maganarma kunya taita bata, taƙima yarda su haɗa ido balle ta yarda da maganarsa, yau kuma sai gashi yakuma maimaitawa, hakan kuma na nuni da cewar doctor ne ya faɗa musu.........
Hawayen dayake share matane yasata dawowa hayyacinta, ta kama hannunsa ta riƙe tana kallonsa, “Abbu Muhammad ina Umma yanzun?”.
“Sun wuce gida, sabod Abba ya matsa akaishi gida”.
“Dan ALLAH mu bisu to, inason ganin halinda Abbana yake ciki ko zuciyata zata samu nutsuwa”.
“Kinga kiyi haƙuri, dare yayi yanzun kalli agogo ɗaya saura na dare, insha ALLAHU da safe zan kaiki idan kinji ƙwarin jikinki”.
“Ni wlhy na warke”.
“To naji ya isa haka bar kukan Umm Muhammad”.
Murmushi tayi badan ta shiryaba, a duk sanda ya danganta sunanta matsayin Uwa ga ɗansa tanajin wani sanyi a ransa, hakama Maimuna yanzu gaba ɗaya takoma kiranta Umm Muhammad, tana yaba karamcin waɗannan bayin ALLAH a ranta a kullu yaumin, tamusu kutse a zamansu amma sai suka jawo hannayenta suka riƙeta da zuciya ɗaya, itako mizatayi ta biyasu dashi?. Ajiyar zuciya ta sauke saboda abinda taji Aliyu na mata, ta riƙe hannunsa tana tura baki kaɗan.
Murmushi yayi ya janye hannunsa yana tashi zaune, itama ya taimaka mata ta tashi, da mamaki tabi ɗakin da kallo sanan ta kallesa. “Yaushe ma na dawo gida to?”.
“Ai tun bayan farkowarki a asibiti sai likita ya fahimci warin magani da Asibitin yakeyine baƙyaso, dan yunƙurin amai kika fara farkawa dashi, shine yakuma miki allura, a lokacin kuma Zarah ta kirani da wayarki a ɓoye, dan Uncle yahya ya hana a kirani a tadamin hankali”.
Jiddah tayi murmushi tanajin ƙaunar kawun nasu wanda takeji ƙaunarsa tamkar mahaifi.
Da taimakon Aliyu tayi wanka sanan ta rama sallolin dake kanta, da ƙyar yasamu tasha tea ɗin daya haɗa mata, tana gama sha ma ta amayar dashi.
Kallo ɗaya zakai masa ka hango tsantsar tausayinta a gareshi, ya gyara mata jikinta sannan ya kamota suka dawo ɗaki suka kwanta yana saka mata albarka da jera mata sannu.
*WASHE GARI*.
Da ƙyar Aliyu ya yarda ya kaita gwammaja kusan ƙarfe ɗaya na rana, dan kallo ɗaya zakai mata ka fahimci batajin daɗin jikinta, gashi takasa cin abinci, tace, “sai taje gida zataci awara”.
Kana doso hanyar shigowa cikin gidan zaka fara jiyo kukan Abba da sambatun da yakeyi, cikeda sassarfa Jiddah ta ida shigowa, dan Aliyu yana mota saiya jira tamasa iso, mamaki ya kama Jiddah ganin duk ƴan uwanta zagaye da Abba dake riƙe da hannun Umma dana Uncle yahya yana kuka. Yana ganinta ya saki hannayen su Umma ya miƙa mata alamar tazo gareshi, ganin lamarin take tamkar a mafarki, dan haka tai tsaye takasa koda motsi, aunty Zulai da suma suketa sharce hawaye tazo ta kama hannunta ta kaita gaban Abba.
Durƙushewa Jiddah tayi takuma fashewa da kuka mai ban tausayi tana faɗin, “Abbanmu kayi haƙuri, ka ɗauki hakan matsayin ƙaddar da bata goguwa a rayuwar ɗan adam, dama rayuwa tana tafiyane da jarabawa kullu yaumin.......”
Abba ya katseta shima cikin kukan, “Jiddah wannan ba ƙaddara bace kawai, akwai son zuciya irin nawa, na bitilcema ni'ima da rahamar da Ubangiji yay mini ta ƙyautarku, na wulaƙanta mata masu ƙyawawan zuciya akan abinda basuke badawaba, nakasa sauke nauyin da ALLAH ya ɗoramin na tarbiyarku da haƙƙokinku a matsayina na mahaifi, na yofantar da matata da ɗan uwana, na wofantar da karatunku inata bautama ƴaƴan wasu. Kaicona da dukkan masu irin halayyata a duniya, wlhy ƴaƴana inajin matuƙar kunyarku a rayuwata da tsanar kaina........”
“Abba ka daina faɗar haka dan ALLAH, insha ALLAHU mu masu yafe makane, dan duk duniya bamuda kamarka, kuma bamu taɓa takaicin samunka a matsayin uba ba, sai dai abinda nakeson tuna maka Abba nau'in abinda ake samarwa a mahaifa na daga ɗiya mace ko Namiji ƙwan namijine ke badashi, sanan ALLAH ta'ala dai yace shine ya haliccemu baki ɗaya kuma ya sanyamu maza da mata domin musamu natsuwa da juna. Amma kuma seyace mafifici acikinmu shine wanda yafi tsoron ALLAH sannan kuma yace Maza sunada fifikon daraja akan mata saboda sadakin auren da suke biya dakuma ɗawainiyar ciyarda matan dasu mazan sukeyi, wannan kawai shine abunda yasa maza suka samu fifikon daraja akan mata. Amma kuma wannan baya nuna cewa su matan ƙasƙantattune kokuma basuda daraja. A'a akwaima matan da sunfi mazan daraja nesa ba kusaba kai akwai mace guda ɗaya wadda matsayintama yafi na mazanda suke rayuwa a duniya ayanzu dukkansu. Kukaranta ƙissar Maryam mamar Annabi Isa (AS) sadda aka haifeta se mamarta take cewa ai namiji ba kamar mace ba, tanuna bataji daɗiba dan ta haifi mace se nan take ALLAH yace shi yafita sanin abunda ta haifa, sekuwa gashi ya bayyana cewa wannan macen da ta haifa tafi duk mazajenda take tunani. Kaga kenan kasancewa mace ba aibu bane bakuma nakasu bane. Sannan Kaduba Nana Khadija uwar Muminai kuma kaduba Asiya matar Fir'auna kaduba irinsu Sayyidatuna Fatima ga irinsu Aisha dasu Ummu Shuraikh wadda saboda karfin walittakarta daga Aljanna kai tsaye aka miko mata ruwa tasha ta koshi, shin kanada wani namiji a yanzu wanda zakace yafi waɗancan matan daraja? Dan haka babu shakka maza da yawa masu wanan aƙidar suna kan kuskure, amma su sani kasancewa mace ba aibu bane bakuma gajiyawa bane, illa iyaka aduba tsoron ALLAH kawai da takawa, sannan idan kaduba sharhinda malamai sukaiwa hadisinnan na ANNABI (s.a.w) dayace ayiwa mata wasiyya da kyautatawa dakuma hadisin wanda ya raini mata biyu zuwa sama zasu kasance masa garkuwa tsakaninsa da shiga wuta, to waɗannan hadisan sun kore abunda mutanenmu suke faɗa, kuma su tabbatar da cewa mata sunada daraja, kuma suna daga cikin waliyyan ALLAH, sannan kuma ba kaskanci bane kasancewar mace, sannan kuma idan mace taji tsoron ALLAH to zata iya fin maza daraja. Malamai irinsu Zahabi idan kaduba Siyaru A'alamin Nubala yakawo tarjamar manyan malaman hadisi mata kuma shima daga cikin malamanshi akwai mata sunfi hamsin, sannan acikin Mizanul I'itidal yana cewa ba,a samu wata mace ba wadda tayiwa ANNABI (s.a.w) ƙarya, dan haka inkaga mace malamar hadisi to amintacciyace, ba'a tuhumarta da yiwa ANNABI ƙarya. Kai malamai dayawa sun ambaci falalar mata a wajaje daban daban saboda haka zamantowa mace babbar darajace matukar akwai imani da taƙawa, kuma acikin magabata akwai waɗanda har raba dare suke suna roƙon ALLAH akan yabasu ƴaƴa mata yabasu ikon musu tarbiyyah, wani kuma zuwa yake cikin danginshi yaroƙi su bashi ƴaƴansu mata domin ya rainesu, dan yasani cewa macece zaka raineta dandanan kasamu gidan aljanna, dan haka mata sunada falala sosai kuma duk mutuminda har yagama haihuwa be haifi maceba to yakamata ayi masa jaje. Amma koda ace mutum aduniya ƴa mace guda ɗaya tal ya haifa to wannan aimasa barka matuƙar ya iya jure tarbiyyarta. Mata babu shakka a musulinci sunada daraja sosai inhar sukaji tsoron ALLAH, sannan kuma duk wani malaminda kasani ya shahara a duniya to inka bincika zaka samu cewa mata sunyi ƙoƙari sosai a wajen tarbiyyarshi, hatta mamalan da suke karama juna sani daku anan idan da ace andaka ta iyayenmu mazane banda matan to da bamuzo kan wannan matsayinba. Kuje kuji tarihin Shafi'i mana ko Malik ko Abu Hanifa da Ahmad binu Hambal cikinsu wanene mace batai masa tasiba akan iliminsa? Imamul Bukhari albarkacin mace yazama abunda yazama a babin hadisi, hakaman Sibawaihi a fannin nahwu ya gagarane albarkan Mace. Ibnu Taimiya kuwa ai Taimiyar ma macece ba namijiba dan haka mata sunada tasiri sosai da amfani a rayuwa kuma duk wani wanda kaganshi a duniyarnan yana ƙafafa da tunƙaho to arziƙin macece, dan haka mata suma mutanene kuma banda sadaki da ciyarwa babu abunda maza suka daramu dashi. Amma kuma saurin kai mutum aljanna da saurin kaishi wuta to babu kamar mata, abu kaɗan zakaiwa mace ka samu aljanna kuma abu kaɗan zakayiwa mace katafi wuta. Kuma ana iya gane nagartan namijine tayadda akaga yana kulawa da matarsa da ƴaƴansa Abba”.
“Wlhy duk gaskiya kika faɗa Hauwa'u, nima son zuciyane ya lulluɓe ganina da jina, Yagana dolene na gode muku matuƙa keda yahya, ALLAH ne gatana kune gatana, kune kuka tsaya tsayin daki wajen ganin tarbiyyar ƴaƴana da haɗuwar kawunansu a waje ɗaya, ku kun kasance mutanen kirki ababen alfahari da kwaikwayo ga kowanne mutum, duk wanda ALLAH ya bama ƙyaƙyƙyawar zuciya irin taku yagama cin ribar duniya da lahira, dan girman ALLAH ku gafarceni akan kurakuraina kuda ƴaƴana, wlhy nayi nadama nayi nadama matuƙa......”
Daga Umma har Uncle yahya dasu Jiddah kuka suke suna faɗin sun yafe masa, suma ya yafe musu.
“Ba kuyimin laifin komaiba wlhy, koma kunyi mini na yafe muku tuni”.
Wannan rugun tsumi ya mantar da Jiddah Aliyu dake ƙofar gida, wanda shi tunima ya gaji da jiranta yashigo soron da nufin yin sallama, sai yaji kukan jiddah tanama Abba nasiha, hakane yasashi fahimtar akwai matsala kenan, saiya juya dan wannan ba huruminsa baneba ai.