Sashe 2
Duniya Makaranta Book 1 Complete Hausa Novel · about 8 min read
34. Ba za ka sauka tashar nasara ba sai ka hau motar haquri da qoqari da
sadaukarwa.
35. Wani ya iya karanta komai amma bai iya fayyace abin da ke cikin zuciyarsa
ba. Yana gane aibin kowa amma bai iya ganin nasa. Laifi tudu ne, sai ka
take naka ne kake hango na wani.
36. Wanda duk ya yabe ka da qarya watarana sai ya zage ka.
37. Namiji ba ya raki! Jarumi ba ya ja da baya!! Fara ko ta mutu akwai idanu!!
38. Da yawa na nesa da kai zai amfane ka, na kusa da kai ya cuce ka. Kusancin
zuciya shi ke da amfani ba na gangar jiki ba.
39. Duk qofar da ka gan ta a rufe tana da mabuxi. Kada ka saki baki kana jiran
ta buxe da kanta!
8
40. Komai a duniya yana da mabuxi. Mabuxin ilimi shi ne tambaya. Mabuxin
nasara haquri. Mabuxin arziki tsoron Allah. Mabuxin zaman lafiya adalci da
gaskiya.
41. Hattara da mabuxai guda uku:
- Fushi, mabuxin azaba.
- Tsoro, mabuxin fitina.
- Kwaxayi, mabuxin wahala.
42. Babban mabuxin alheri shi ne Istigfari. Idan ka yawaita shi matsalolinka za
su kau, damuwarka za ta gushe, sauqi daga ubangiji zai zo maka.
43. Kafin ka yi tambaya ka yi tunanin amsar da za a ba ka.
44. A cikin mutane akwai wanda ya cancanta ka jira shi komai daxewar sa.
Wani kuma sam bai cancanta ko da ka waiwaye shi ba.
45. Komai ya fi kyau idan yana sabo amma ban da imani. Shi kam ana qara
daxewa yana qara kyau da qwari.
46. Duk yadda ka yi sai wani ya zage ka. Manta da mutane ka yi komai yadda
ya kamata!
47. Mutane da yawa ba su iya bayyana uzurinsu. Rinqa ba su uzuri ba sai sun
faxi ba.
9
48. Duk abin da za ka yi ka yi shi da zuciya xaya.
49. Kowa ya iya haquri ya iya komai.
50. Idan Allah ya ba ka lafiya ya ba ka komai.
51. Kada ka damu da abin da ya wuce, don ba zai dawo ba. Kada yau ta sha ma
kai, domin gobe ma rana ce.
52. Yafe ma wanda ya cuce ka ni'ima ce. Tuna abin baqin ciki da damuwa
wahala ce. Manta alheri butulci ne.
53. Babban zunubi ne ka ci naman wanda ya mutu. Ba za ka iya gaya ma sa a
nan duniya ba, shi kuma ba zai yafe ma ka ba a gobe qiyama!
54. Kafin ka roqi Allah abin da ba ka da shi, ka fara gode ma sa a kan abin da
kake das hi, don shi ne ya ba ka.
55. A da can mutane ba su da asibitoci amma suna da lafiya. Ba su da yawan
kuxi amma suna da arziki. Ba yawan makarantu amma akwai ilimi. Ba
hanyoyin sufuri da na sadarwa amma akwai sada zumunci. Ba su da yawan
ni'imomi, amma suna da jin daxi. Ko ka san dalili? "Albarkar abu ta fi
yawansa".
56. Babbar alamar girman kai ita ce ka raina mutane ko ka ki karvar gaskiya.
“Mutakabbiri ba ya shiga aljanna”.
10
57. Ba kowace faxuwa ce matsala ba. Da yawa wanda zai faxi amma idan ya
tashi ya sheqa ba ka iya cim ma sa.
58. Idan ka saka kuxi a account ko ka cire kana samun alert na abin da ya rage
ko ya qaru a cikin jarinka. Ina ma ace duk lokacin da ka yi qarya ko sata ko
ka ci naman xan uwanka za ka samu alert na yawan zunubinka? Ko kuma
idan ka yi sallah ko azumi ko sadaka za ka samu alert na yawan ladar da ake
ba ka? A kullum ka aikata savo ko xa'a haka tana faruwa, amma Mala'iku ne
suke lissafa ma ka suna rubutawa, kuma za su haxa rasitinka gaba xaya a ba
ka gobe qiyama, a buga total, a fitar da sakamako, sannan a yanke hukunci.
Allah ka sa muna shiga aljanna.
59. Kada ka cuci wanda ya cuce ka. Sharri kare ne, ko ya yi nisa sai ya dawo
ma mai-shi.
60. Abu mafi sauqi wajen tunkuxe cuta shi ne ka manta da an cuce ka.
61. Idan ka ga mutum yana tsarguwa da shiga cikin jama'a, shi maha'inci ne.
Idan ka ga mutum yana fushi a wurin jayayya to, maras hujja ne. Idan ka ga
mutum yana faxa, ba shi da abin faxi. Mai gaskiya ba ya tsoron jama'a. Mai
hujja ba ya fushi. Mai abin faxa ba ya faxa!
62. Fulawa tana koya mana fara'a da murmushi. Tururuwa tana koya mana aiki.
Zuma tana koya mana tsari. Zakara yana koya mana sammako. Kowace
halitta da tata gwaninta.
11
63. Wanda ya fi kowa jin daxi a cikin mutane shi ne wanda bai damu da
sha'anin mutane ba.
64. Ba duka wanda ka ke so ne yake amfanin ka ba. Ba kuma duka wanda ka ke
qi ne yake cutar ka ba. Wuqa ko tana da laushi yanka take yi, magani kuma
tare da xacinsa ana samun waraka a cikin sa.
65. Da zarar ka ji qarar wayarka ka san wani yana son magana da kai ne. Kamar
haka ne da ka ji kiran sallah ka san ubangijinka na neman ka. Kada ka sanya
karva kiran mutane ya fi ma ka muhimmanci a kan kiran Allah.
66. Sirri kamar dafi yake a cikin zuciyar Macce. Idan ba ta fito da shi ba sai ya
kashe ta. Yana da kyau ka san inda za ka voye asirinka!.
67. ‘Yan uwan Annabi Yusuf sun yi niyyar kashe shi, Allah bai kashe shi ba.
Sun so su qasqanta shi, Allah ya xaukaka shi. Su ka vatar da shi don
mahaifinsu ya manta da shi, ya daina son sa, amma sai Allah ya qara masa
son sa. Aka sayar da shi a matsayin bawa amma ya zama Sarki. Kada ka
damu da sharrin xan Adam. Allah gatan Bawa.
68. Akwai miliyoyin halittun ubangiji waxanda ba su da aljihu, ba asusun ajiya
a gida ko a banki. Amma ba su daina cin arziki ba. Kwantar da hankalinka.
Arzikinka yana nan ba zai wuce ka ba. Nemi halaliya, don ba ka wuce
arzikinka. Saurin nema ba ya kawo samu.
12
69. A Hotel ake rubuta cewa, "idan mun burge ka ka faxa ma duniya. Idan mun
vata ranka ka faxa mana". Wannan shi ne yadda ya kamata ka yi hulxa da
kowane musulmi xan uwanka.
70. Abu xaya ne kyakkyawa wanda ko makaho yana iya ganin sa. Shi ne
kyawon hali. Ka zama mai kyawon hali ba sai ka faxi ba mutane da kansu za
su yabe ka.
71. Da dare kowa yana rufe qofarsa ne don tsoron mutane. A lokacin ne kuma
Allah ya ke buxe qofofinsa don karvar mutane. Ko kana qwanqwasa qofarsa
ta hanyar salloli da zikiri da addu'oi da tilawa a wannan lokaci?
72. Kada jin daxin wani ya tsone ma ido. Ba ka san abin da ya rasa ba kafin
Allah ya ba shi ni'imar da yake cikin ta. Kada damuwarka ta tada
hankalinka. Ba ka san alherin da za ta jawo ma ka ba. Haquri maganin
zaman duniya.
73. Idan ka makara a wajen aiki kana jin kunyar shugabanka. Idan ka makara
zuwa masallaci ko kana jin kunyar Allah?
74. Idan yaro ya yi wayo kyawonsa a sa shi makaranta. Idan ya girma kyawonsa
a gan shi a masallaci. Macce ita kuma kimarta idan ta girma tana a gidan
mijinta.
75. Kamilin mutum shi ne wanda ya tara ababe guda uku: Ga kyauta, ga dadin
zama, ga kuma yawan ibada.
13
76. Rinjayar mai qarfi ba shi ne gwaninta ba. Gwani shi ne wanda ya iya
bakinsa, ya rinjayi zuciyarsa, sannan ya ji tausayin na qarqashinsa.
77. Idan ka ga tururuwa ka xage qafarka don kar ka take ta, za ka gamu da
rahamar Allah don ka ji tausayin wata halitta daga cikin halittunsa. To ya ya
ka ke ji idan ka tausaya ma xan Adam mai daraja a wurin Allah? Ina kuma
ace wanda ka tausaya ma musulmi ne mai fuskantar gabas ya yi sallah?
78. Zunubi da savon Allah suna cike da shu'umci. Sukan sa ka da-na-sani, ko su
ja maka hasara, ko su hana ka riba, ko su mantar da kai wani alheri, ko su
zubar da girmanka, ko su bayyana aibinka, ko su jawo rinjayar maqiyinka a
kan ka, ko su tozarta dukiyarka. Ga shi kuma suna ja maka fushin Allah da
tozarta a cikin jama'a. Nisanci zunubi don ka zauna lafiya.
79. Matsalolinmu a yau guda biyu ne: Mu yi aiki kafin mu yi nazari, ko mu yi
ta nazari ba aiki.
80. Idan ka taimaki wani saboda Allah kada ka jira ya yi maka godiya. Yardar
Allah ta fi yardar mutane.
81. Yana da kyau ka damu da damuwar xan uwanka. Abin da ya fi wannan shi
ne ka taimaka ma sa domin ya fita damuwa.
82. Kyau iri uku ne: Akwai kyan jiki, akwai kyan hali, akwai na zuciya. Kyan
zuciya shi ke sada ka da Allah. Kyan hali yana sada ka da mutane. Kyan jiki
kuwa a kullum sai ya ja ma ka fitina. Duba tarihin Annabi yusuf Alaihis
Salam.
14
83. Abin da ka koya da farko a cikin addini shi ne abin da za a tambaye ka a
cikin qabarinka. Ba tarin ilimi ke da muhimmanci ba. Amfanin ilimi aiki da
shi.
84. Magana tsuntsu ce. Idan ta fita ba a iya kamo ta. Ka iya bakinka don kada
ka kwana cikin da-na-sani.
85. Wanda ya fi kowa girma shi ne wanda bai ganin girman kansa. Wanda ya fi
kowa xaukaka shi ne wanda yake amfanin mutane.
86. Mace ta gari tana neman yardar Allah da biyan buqatar mijinta. A gidanta
ba qazanta, a jikinta ba cuta, a waje ba a jin muryarta. Daga nesa idan ka
hango ta ba ka gane ta saboda kamalar suturarta da kwarjinin hijabinta.
Muguwar mace ita ce mai yawan kiran ciwo, mai gajiyar haquri, mai
kaushin magana, mai dogon harshe, mai kukan qarya, mai tona asirin gida.
sadaukarwa.
35. Wani ya iya karanta komai amma bai iya fayyace abin da ke cikin zuciyarsa
ba. Yana gane aibin kowa amma bai iya ganin nasa. Laifi tudu ne, sai ka
take naka ne kake hango na wani.
36. Wanda duk ya yabe ka da qarya watarana sai ya zage ka.
37. Namiji ba ya raki! Jarumi ba ya ja da baya!! Fara ko ta mutu akwai idanu!!
38. Da yawa na nesa da kai zai amfane ka, na kusa da kai ya cuce ka. Kusancin
zuciya shi ke da amfani ba na gangar jiki ba.
39. Duk qofar da ka gan ta a rufe tana da mabuxi. Kada ka saki baki kana jiran
ta buxe da kanta!
8
40. Komai a duniya yana da mabuxi. Mabuxin ilimi shi ne tambaya. Mabuxin
nasara haquri. Mabuxin arziki tsoron Allah. Mabuxin zaman lafiya adalci da
gaskiya.
41. Hattara da mabuxai guda uku:
- Fushi, mabuxin azaba.
- Tsoro, mabuxin fitina.
- Kwaxayi, mabuxin wahala.
42. Babban mabuxin alheri shi ne Istigfari. Idan ka yawaita shi matsalolinka za
su kau, damuwarka za ta gushe, sauqi daga ubangiji zai zo maka.
43. Kafin ka yi tambaya ka yi tunanin amsar da za a ba ka.
44. A cikin mutane akwai wanda ya cancanta ka jira shi komai daxewar sa.
Wani kuma sam bai cancanta ko da ka waiwaye shi ba.
45. Komai ya fi kyau idan yana sabo amma ban da imani. Shi kam ana qara
daxewa yana qara kyau da qwari.
46. Duk yadda ka yi sai wani ya zage ka. Manta da mutane ka yi komai yadda
ya kamata!
47. Mutane da yawa ba su iya bayyana uzurinsu. Rinqa ba su uzuri ba sai sun
faxi ba.
9
48. Duk abin da za ka yi ka yi shi da zuciya xaya.
49. Kowa ya iya haquri ya iya komai.
50. Idan Allah ya ba ka lafiya ya ba ka komai.
51. Kada ka damu da abin da ya wuce, don ba zai dawo ba. Kada yau ta sha ma
kai, domin gobe ma rana ce.
52. Yafe ma wanda ya cuce ka ni'ima ce. Tuna abin baqin ciki da damuwa
wahala ce. Manta alheri butulci ne.
53. Babban zunubi ne ka ci naman wanda ya mutu. Ba za ka iya gaya ma sa a
nan duniya ba, shi kuma ba zai yafe ma ka ba a gobe qiyama!
54. Kafin ka roqi Allah abin da ba ka da shi, ka fara gode ma sa a kan abin da
kake das hi, don shi ne ya ba ka.
55. A da can mutane ba su da asibitoci amma suna da lafiya. Ba su da yawan
kuxi amma suna da arziki. Ba yawan makarantu amma akwai ilimi. Ba
hanyoyin sufuri da na sadarwa amma akwai sada zumunci. Ba su da yawan
ni'imomi, amma suna da jin daxi. Ko ka san dalili? "Albarkar abu ta fi
yawansa".
56. Babbar alamar girman kai ita ce ka raina mutane ko ka ki karvar gaskiya.
“Mutakabbiri ba ya shiga aljanna”.
10
57. Ba kowace faxuwa ce matsala ba. Da yawa wanda zai faxi amma idan ya
tashi ya sheqa ba ka iya cim ma sa.
58. Idan ka saka kuxi a account ko ka cire kana samun alert na abin da ya rage
ko ya qaru a cikin jarinka. Ina ma ace duk lokacin da ka yi qarya ko sata ko
ka ci naman xan uwanka za ka samu alert na yawan zunubinka? Ko kuma
idan ka yi sallah ko azumi ko sadaka za ka samu alert na yawan ladar da ake
ba ka? A kullum ka aikata savo ko xa'a haka tana faruwa, amma Mala'iku ne
suke lissafa ma ka suna rubutawa, kuma za su haxa rasitinka gaba xaya a ba
ka gobe qiyama, a buga total, a fitar da sakamako, sannan a yanke hukunci.
Allah ka sa muna shiga aljanna.
59. Kada ka cuci wanda ya cuce ka. Sharri kare ne, ko ya yi nisa sai ya dawo
ma mai-shi.
60. Abu mafi sauqi wajen tunkuxe cuta shi ne ka manta da an cuce ka.
61. Idan ka ga mutum yana tsarguwa da shiga cikin jama'a, shi maha'inci ne.
Idan ka ga mutum yana fushi a wurin jayayya to, maras hujja ne. Idan ka ga
mutum yana faxa, ba shi da abin faxi. Mai gaskiya ba ya tsoron jama'a. Mai
hujja ba ya fushi. Mai abin faxa ba ya faxa!
62. Fulawa tana koya mana fara'a da murmushi. Tururuwa tana koya mana aiki.
Zuma tana koya mana tsari. Zakara yana koya mana sammako. Kowace
halitta da tata gwaninta.
11
63. Wanda ya fi kowa jin daxi a cikin mutane shi ne wanda bai damu da
sha'anin mutane ba.
64. Ba duka wanda ka ke so ne yake amfanin ka ba. Ba kuma duka wanda ka ke
qi ne yake cutar ka ba. Wuqa ko tana da laushi yanka take yi, magani kuma
tare da xacinsa ana samun waraka a cikin sa.
65. Da zarar ka ji qarar wayarka ka san wani yana son magana da kai ne. Kamar
haka ne da ka ji kiran sallah ka san ubangijinka na neman ka. Kada ka sanya
karva kiran mutane ya fi ma ka muhimmanci a kan kiran Allah.
66. Sirri kamar dafi yake a cikin zuciyar Macce. Idan ba ta fito da shi ba sai ya
kashe ta. Yana da kyau ka san inda za ka voye asirinka!.
67. ‘Yan uwan Annabi Yusuf sun yi niyyar kashe shi, Allah bai kashe shi ba.
Sun so su qasqanta shi, Allah ya xaukaka shi. Su ka vatar da shi don
mahaifinsu ya manta da shi, ya daina son sa, amma sai Allah ya qara masa
son sa. Aka sayar da shi a matsayin bawa amma ya zama Sarki. Kada ka
damu da sharrin xan Adam. Allah gatan Bawa.
68. Akwai miliyoyin halittun ubangiji waxanda ba su da aljihu, ba asusun ajiya
a gida ko a banki. Amma ba su daina cin arziki ba. Kwantar da hankalinka.
Arzikinka yana nan ba zai wuce ka ba. Nemi halaliya, don ba ka wuce
arzikinka. Saurin nema ba ya kawo samu.
12
69. A Hotel ake rubuta cewa, "idan mun burge ka ka faxa ma duniya. Idan mun
vata ranka ka faxa mana". Wannan shi ne yadda ya kamata ka yi hulxa da
kowane musulmi xan uwanka.
70. Abu xaya ne kyakkyawa wanda ko makaho yana iya ganin sa. Shi ne
kyawon hali. Ka zama mai kyawon hali ba sai ka faxi ba mutane da kansu za
su yabe ka.
71. Da dare kowa yana rufe qofarsa ne don tsoron mutane. A lokacin ne kuma
Allah ya ke buxe qofofinsa don karvar mutane. Ko kana qwanqwasa qofarsa
ta hanyar salloli da zikiri da addu'oi da tilawa a wannan lokaci?
72. Kada jin daxin wani ya tsone ma ido. Ba ka san abin da ya rasa ba kafin
Allah ya ba shi ni'imar da yake cikin ta. Kada damuwarka ta tada
hankalinka. Ba ka san alherin da za ta jawo ma ka ba. Haquri maganin
zaman duniya.
73. Idan ka makara a wajen aiki kana jin kunyar shugabanka. Idan ka makara
zuwa masallaci ko kana jin kunyar Allah?
74. Idan yaro ya yi wayo kyawonsa a sa shi makaranta. Idan ya girma kyawonsa
a gan shi a masallaci. Macce ita kuma kimarta idan ta girma tana a gidan
mijinta.
75. Kamilin mutum shi ne wanda ya tara ababe guda uku: Ga kyauta, ga dadin
zama, ga kuma yawan ibada.
13
76. Rinjayar mai qarfi ba shi ne gwaninta ba. Gwani shi ne wanda ya iya
bakinsa, ya rinjayi zuciyarsa, sannan ya ji tausayin na qarqashinsa.
77. Idan ka ga tururuwa ka xage qafarka don kar ka take ta, za ka gamu da
rahamar Allah don ka ji tausayin wata halitta daga cikin halittunsa. To ya ya
ka ke ji idan ka tausaya ma xan Adam mai daraja a wurin Allah? Ina kuma
ace wanda ka tausaya ma musulmi ne mai fuskantar gabas ya yi sallah?
78. Zunubi da savon Allah suna cike da shu'umci. Sukan sa ka da-na-sani, ko su
ja maka hasara, ko su hana ka riba, ko su mantar da kai wani alheri, ko su
zubar da girmanka, ko su bayyana aibinka, ko su jawo rinjayar maqiyinka a
kan ka, ko su tozarta dukiyarka. Ga shi kuma suna ja maka fushin Allah da
tozarta a cikin jama'a. Nisanci zunubi don ka zauna lafiya.
79. Matsalolinmu a yau guda biyu ne: Mu yi aiki kafin mu yi nazari, ko mu yi
ta nazari ba aiki.
80. Idan ka taimaki wani saboda Allah kada ka jira ya yi maka godiya. Yardar
Allah ta fi yardar mutane.
81. Yana da kyau ka damu da damuwar xan uwanka. Abin da ya fi wannan shi
ne ka taimaka ma sa domin ya fita damuwa.
82. Kyau iri uku ne: Akwai kyan jiki, akwai kyan hali, akwai na zuciya. Kyan
zuciya shi ke sada ka da Allah. Kyan hali yana sada ka da mutane. Kyan jiki
kuwa a kullum sai ya ja ma ka fitina. Duba tarihin Annabi yusuf Alaihis
Salam.
14
83. Abin da ka koya da farko a cikin addini shi ne abin da za a tambaye ka a
cikin qabarinka. Ba tarin ilimi ke da muhimmanci ba. Amfanin ilimi aiki da
shi.
84. Magana tsuntsu ce. Idan ta fita ba a iya kamo ta. Ka iya bakinka don kada
ka kwana cikin da-na-sani.
85. Wanda ya fi kowa girma shi ne wanda bai ganin girman kansa. Wanda ya fi
kowa xaukaka shi ne wanda yake amfanin mutane.
86. Mace ta gari tana neman yardar Allah da biyan buqatar mijinta. A gidanta
ba qazanta, a jikinta ba cuta, a waje ba a jin muryarta. Daga nesa idan ka
hango ta ba ka gane ta saboda kamalar suturarta da kwarjinin hijabinta.
Muguwar mace ita ce mai yawan kiran ciwo, mai gajiyar haquri, mai
kaushin magana, mai dogon harshe, mai kukan qarya, mai tona asirin gida.