Sashe 15
Gidan Gandu Part 1 Complete Hausa Novel · about 8 min read
Tun daga lokacin na ga kamar an wayemin wani duhu sai kawai na ganni a dakinmu,toh mafarki nakeyi ?ko kuma gaskiyace ni kadai nayiwa kaina tambaya sannan na kasa bada amsa.
Tashi nayi naje na sha ruwa na dawo,har sannan mafarkin danayi yana tsaye a raina,yau kusan kwana uku kenan kullum sanayi irin mafarkin,duk da ina shakkar daukarsa a matsayin gaskiya amma nasan yanada alaka da wani abun,saidai banida wanda zaikula da halin dana ke ciki bare yatayani yaki da abinda yake shirin tunkaroni,zama nayi akan gadon duk abin duniya yah isheni,da kuma wane irin aiki zan samu na dungayi saboda magance lalurin rayuwata,tunda nagane abinci ma baza'a bani mai yawa ba ina kuma ga sauran abubuwan bukata na rayuwa.
Da safe ina tashi bayan na cinye d'an dumamen da'aka bani nayi wanke wanke sai na fita waje wajen abokaina su wanda yanzu suke zuwa gonaki aikin gona,ina zuwa kuwa na samu suna jirana saboda munyi dasu nace nima zanje.
Gonar da nisa sosai haka muka tafi a kafa,dayake tafiyar yarace bamu damu da nisan ba haka har muka isa.
Gonace mai girma sosai babu komai a ciki sai wake,yah nuna yayi kyau,roro muka fara cikin buhu naira d'ari d'ari,da murna na fara jin zan samu kud'i nima na sai abubuwan danake bukata.
Saida muka kai har lokacin wajen azahar kafin kowa yaje yah faracin dan tuwon daya zo dashi,nikam ban tashiba saboda nasan idan naje wajenma babu abinda zanci tunda banzo da komaiba,su iliya ne sukai takirana nazo muci amma naki,saboda banason a yanzu dogaro da abin wani koyaya yake kuwa. Kafin a tashi saida na cika buhu guda biyu,ko su dasuka saba zuwa buhu daya sukeyi,mamaki na bawa shikansa mai gonar inda yah bani dari biyu da hamsin saboda dagewa danayi,karba nayi tareda godiya muka kamo hanya muka dawo gida.
Ina shigowa gidan naji karar karan dawa a bayana,tun kafin mai dukan yayi magana nasan inna ramatu ce,aikuwa bata gama sauke karan ba tabini da uwar ashar tana fadin,
"Yar kusun uwa shegiyah,gidan uban wa kikaje tun safe sai yanzu kika dawo ina ta neman ki ki iyo markad'e"
Babu alamar kuka na kalleta raina a bace nace,
"Aikin kudi nabi yara wata gona"
"Eh lallai wuyanki yayi kauri nawa kike harkin fara wani neman kudi,ke yanzu har kinkai a barki da kudi?,bani kudinnan naga naira nawane,wuyarki danake sha duk wani kudi kika samu dama ki kawomin su"
Kallonta nake da Mamakin jin furucinta,su kuwa su inna larai suna gefe suna zigata kaman in anamin azabar cetona sukeyi,maida hannuna nayi baya alamun bazan bata kudin ba,wata wawiyar cafka ta kawowa hannuna na yi saurin gocewa saiga ta tashsh a kasa tayi zaman yan bori,daga kai tayi tana kallona da mamaki,saidai babu alamar tsoro a idona saima kallonta nake kaman zan kai mata duka,hakika in idona yagani dadai kaman na ga alamar shakka a idonta,wuceta nayi na nufi d'akinmu,na tona rami na boye naira d'ari,kafin na d'au hamsin na tafi wajen mai shayin unguwarmu domin nasiya.
Daga ranar tunda nagane da aikin gona ko yan anguwarmu bazasu je ba saina je,dan yanzu nagane da zamana babu kudi hatsarine tunda babu wanda zai kula da rayuwata.
Yauma tafiyah mukeyi nida su iliyah kaman kullum,saida mukayi kusan rabin tafiyar,mun bar gari a baya,turus muka tsaya ganin wani maciji a gabanmu,abin yara da tsoron macijj cikin sauri muka koma da baya zamu koma,saikuma cikin rashin sa'a yah sareni saboda nice a gaban tafiyar dan yanzu nazama shugaba,dan a jinina yake koh cikin yara yawanci nike jan ragamar abubuwa.
Kallona sukeyi da Mamaki kaman idonsu zai fito saboda ganin abinda yah faru,saurin kawar da mamkinnasu nayi tareda cewa,
"Kai Karku damu nasha maganin maciji babu abinda zaimin"
Ganin sun yarda da abinda nacene yasa hankalina ya kwanta saboda kullum ina kula da gargadin da ummah tayimin game da halittata,alama nayi musu akan suyi gaba ina zuwa,yarda sukayi da abinda nace kafin sukayi gaba,saida naga sun bace babu alamarsu kafin na bude inda macijin yah sareni.Wajen ciwon ya warke sai wani abu daya fito daga cikin ciwon baki kirin da alama dafin macijinne,irin yanda ya tabayi sanda kunama ta harbeni lokacin ummah tana da rai,rude kafar nayi kafin nabi bayan hanyar da macijin yabi bayan ya sareni.
A kwance naganshi a jikin wata bishiyah,yah murde kaman igiya yayi baki,tsugunnawa nayi ina kare masa kallo tareda Mamakin shin wane irin jini ne dani,duk wani abu inya dandana shi sai yah mutu.
Tunani na tafi lokacin baya,idan na tashi da safe sai ummah ta kade shimfidina saboda duk sauron daya cijeni mutuwa yakeyi,kafin safiyah sun taru a gefen shimfidina,haka kunamar ma itama mutuwa tayi ummah ta zefar da itah ,toh gashi macijin ma ya mutu.
Tun lokacin da ummah tana raye ban taba tunanin tambayar taba saboda yanayin yarinta,amma yanzu na gano cewar nidin dabance da sauran mutane kaman yanda dodannin mafarkina suke fadamin,amma har yanzu zuciyahta taki yardar cewar nidin dabance har yanzuina ji a jikina nima mutumce kaman kowa,tunda yah sameer ma mutumne yaza'ayi kowa na gidan mutum kuma niba mutum ba,hakan ba mai yiwuwa bane .
Da haka na kawar tunanin a raina na tashi daga tsugunne a gaban macijin na kade rigata na bi bayan su iliyah wanda sunyi nisa yanzu.
Ina zaune a tsakar gidan a gefe kowa yana ta harkarsa yau banje ko ina ba saboda an kare amfanin gona saidai muna tunanin tafiya wani gari aiki,saboda yanzu mun kware a wajen aikin kodago sosai musamman ma ni ,wani yarone yah shigo da sallama tareda cewa wai nazo inji yah sameer,gyara dan kwalina na nayi nabi bayan yaron,a zaune na sameshi akan benchi gefen dakinsu,samun waje nayi na zauna banyi magana ba,
"Ke Bali I yah sallama bane bare kuma gaisuwa"
Shiru nayi ina jinsa dan ina akwai wanda nakejin haushinsa toh ya biyo bayan yah sameer saboda su inna ramatu idan basu kulada rsyuwata ba banu komai saboda ni ba dolensu bace,amma yah sameer shi aka bawa alhakin kulawa dani,kobai min komai ba a kallah ya tambayi wane hali nake,amma babu ruwansa saima wata masifa daya dauki yi kaman wani shine uban mutane,
"Duk abinda kika ga dama ma kiyi tayi,kowa a gidan zancen rashin muncinki yakeyi dama ummah ce take daure miki gindi gashi yanzu babu itah"
Katseshi nayi da masifar dayakeyi kafin nace,
"Uhm akwai abinda zanyi idan ka fadi metasa ka kirani"
"Dama ba kiranki nayi na dunga kallonki ba inason na fadamiki gobe zan bar garinnan da asuba zan tafi aikin soja,ogah soja na anguwarnan ya min hanya,saiki fadamin mai kike bukata"
Kallonsa nayi kawai na ya rainamin hankali dan yaga ni yarinya ce ,banda haka yaushe rabon dan ganshi sai yanzu zai cemin wai me nake bukata?
"Babu abinda nake bukata ni,saboda duk abinda nake bukata,ina yiwa kaina dan haka kaje allah yah bada sa'a,idan shikenan nizan tafi cikin gida"
"Eh shikenan dama dan karkiji na tafine baki saniba kice ban fadamiki ba,"
KO magana ban sake yi masaba na bar wajen saboda wani abin bakin ciki daya tasomin dan takaicin halin yayannawa na rashin kulawa.
Dakinmu na shiga da sauri ,ina shiga kuwa na fashe da wani irin kuka mai tsuma zuciya,saboda duk abinda yakemin ma na halin koh inkula,koba komai in ina ganinsa ko ina tuna cewa yana cikin gidan hakan kan karamin sanyi a zuciyahta,musamman kama da yakeyi da ummah kaman an tsaga kara,irin kyau na anihin fulanin asali,naso ace nima na iyota saboda na dunga kallon fuskata a madubi duk lokacin dana yi kewarta,saidai yanzu shima zai tafi yah barni a cikin wannan halin na kunci ni kadai,wanda kullum cikin kalubalen rayuwa nake.
Saida nayi kukana na koshi kafin na fito daga dakin,ina mitstsika ido.
Yah sameer kuwa kaman yanda ya mafadamin da asubar yabar garin yah nufi jahar porthacourt,domin cikar burinsa dayayi niyyar cikawa,nima kudira nayi a raina saina cika nawa burin na tafiyah babban gari aiki nemam kudi,wanda zamubi irin manyan motocinnan da suke wucewa idan sanyi yazo.
Haka rayuwar take ta garamin da dadi da babu dadi,har muka fara shiga sanyi sannan an gama duk aikin gona,shiri mukryi sosai da wasu tsofaffi wanda suma dasu zamu tafi,inyaso idan lokacin aikin can yakare saimu dawo,dama suna zuwa duk shekara nice dai sai wannan shekarar zan fara zuwa,zancen makaranta kuwa dama ba zuwa nakeyi ba tun daga mutuwar ummah na daina zuwa dama itah ce take korani zuwa makarantar ba a son raina nake zuwaba,dan haka koh hanyar makarantar bana zuwa,idan kanason rawar jikina toh aikin kudine zanyi a biyani toh zakaga aiki har sai ka kama baki.
Tun kafin saura sati dayah da tafiyar nake ta shiri kaman ance zamje makkah,nayi wanki da sabulun dana siyo duk da ma kayan sun tsufah kyakykyawan mutstsika su kayi saidai kaga garinsu a cikin hannunka. Shagon dan anguwarmu naje na sayi garin kwaki rabin kwano dakuma k'arago a wajen a wajen masu tallah,a takaicedai na hada kayana kiciff saboda tafiyah.
Acikin akwatin ummah na karfe na jera kayana a ciki ina kuka ina komai haka na dauko kayan na fito daga dakin,wanda bantaba tunanin zan barshi a kwana kusaba,kkda na kwana dayane bare na watanni.
Dakin inna ramatu na shiga suna zaune ita da baba umarun,tsugunnawa nayi daga gefe tareda gaisheshi,maganar sa ta farkoce tah batamin rai sosai,
"Ahh sameemah dama kina nan yaushe rabon dana ganki a cikin gidan,yanzun wani abune yah faru ?"
Daga masa kai kawai nayi tareda cewa,
"Eh dama inaso zanbi su iyar shehune aikin gona zuwa cikin babban gari"
Shiru yayi yana tunanin maganar tawa,har zai ce wani abu inna ramatu tai caraff tace,
"Ahh Toh ai dakyau kije allah yah tura keyah"
"Ahah ramatu hakan bayyiba tafiyah mace neman kudi hakanma har wani garin?"
"Ahh ba ita tace zatajeba ina ba kai ka tursasa mata ba,ai babu alhakinka koda wani abune yah faru,taje kawai allah yah tsare hanaya"
Daga kai kawai yayi alamar yah ji,nikuwa koh na jira yace wanj abu na kama hanyata na fita a cikin gidan,koh sauran kofofin ban shigaba nayi musu sallama,shima abinda yasa na fada masa dan yah amsa sunan uba ne,badan hakaba saidai yaji labarin tafiyata,dan hakan kamar halin gidannamune in kaga da hanya kawai saidai aji baka nan kayi wata hanyar.
Tashi nayi naje na sha ruwa na dawo,har sannan mafarkin danayi yana tsaye a raina,yau kusan kwana uku kenan kullum sanayi irin mafarkin,duk da ina shakkar daukarsa a matsayin gaskiya amma nasan yanada alaka da wani abun,saidai banida wanda zaikula da halin dana ke ciki bare yatayani yaki da abinda yake shirin tunkaroni,zama nayi akan gadon duk abin duniya yah isheni,da kuma wane irin aiki zan samu na dungayi saboda magance lalurin rayuwata,tunda nagane abinci ma baza'a bani mai yawa ba ina kuma ga sauran abubuwan bukata na rayuwa.
Da safe ina tashi bayan na cinye d'an dumamen da'aka bani nayi wanke wanke sai na fita waje wajen abokaina su wanda yanzu suke zuwa gonaki aikin gona,ina zuwa kuwa na samu suna jirana saboda munyi dasu nace nima zanje.
Gonar da nisa sosai haka muka tafi a kafa,dayake tafiyar yarace bamu damu da nisan ba haka har muka isa.
Gonace mai girma sosai babu komai a ciki sai wake,yah nuna yayi kyau,roro muka fara cikin buhu naira d'ari d'ari,da murna na fara jin zan samu kud'i nima na sai abubuwan danake bukata.
Saida muka kai har lokacin wajen azahar kafin kowa yaje yah faracin dan tuwon daya zo dashi,nikam ban tashiba saboda nasan idan naje wajenma babu abinda zanci tunda banzo da komaiba,su iliya ne sukai takirana nazo muci amma naki,saboda banason a yanzu dogaro da abin wani koyaya yake kuwa. Kafin a tashi saida na cika buhu guda biyu,ko su dasuka saba zuwa buhu daya sukeyi,mamaki na bawa shikansa mai gonar inda yah bani dari biyu da hamsin saboda dagewa danayi,karba nayi tareda godiya muka kamo hanya muka dawo gida.
Ina shigowa gidan naji karar karan dawa a bayana,tun kafin mai dukan yayi magana nasan inna ramatu ce,aikuwa bata gama sauke karan ba tabini da uwar ashar tana fadin,
"Yar kusun uwa shegiyah,gidan uban wa kikaje tun safe sai yanzu kika dawo ina ta neman ki ki iyo markad'e"
Babu alamar kuka na kalleta raina a bace nace,
"Aikin kudi nabi yara wata gona"
"Eh lallai wuyanki yayi kauri nawa kike harkin fara wani neman kudi,ke yanzu har kinkai a barki da kudi?,bani kudinnan naga naira nawane,wuyarki danake sha duk wani kudi kika samu dama ki kawomin su"
Kallonta nake da Mamakin jin furucinta,su kuwa su inna larai suna gefe suna zigata kaman in anamin azabar cetona sukeyi,maida hannuna nayi baya alamun bazan bata kudin ba,wata wawiyar cafka ta kawowa hannuna na yi saurin gocewa saiga ta tashsh a kasa tayi zaman yan bori,daga kai tayi tana kallona da mamaki,saidai babu alamar tsoro a idona saima kallonta nake kaman zan kai mata duka,hakika in idona yagani dadai kaman na ga alamar shakka a idonta,wuceta nayi na nufi d'akinmu,na tona rami na boye naira d'ari,kafin na d'au hamsin na tafi wajen mai shayin unguwarmu domin nasiya.
Daga ranar tunda nagane da aikin gona ko yan anguwarmu bazasu je ba saina je,dan yanzu nagane da zamana babu kudi hatsarine tunda babu wanda zai kula da rayuwata.
Yauma tafiyah mukeyi nida su iliyah kaman kullum,saida mukayi kusan rabin tafiyar,mun bar gari a baya,turus muka tsaya ganin wani maciji a gabanmu,abin yara da tsoron macijj cikin sauri muka koma da baya zamu koma,saikuma cikin rashin sa'a yah sareni saboda nice a gaban tafiyar dan yanzu nazama shugaba,dan a jinina yake koh cikin yara yawanci nike jan ragamar abubuwa.
Kallona sukeyi da Mamaki kaman idonsu zai fito saboda ganin abinda yah faru,saurin kawar da mamkinnasu nayi tareda cewa,
"Kai Karku damu nasha maganin maciji babu abinda zaimin"
Ganin sun yarda da abinda nacene yasa hankalina ya kwanta saboda kullum ina kula da gargadin da ummah tayimin game da halittata,alama nayi musu akan suyi gaba ina zuwa,yarda sukayi da abinda nace kafin sukayi gaba,saida naga sun bace babu alamarsu kafin na bude inda macijin yah sareni.Wajen ciwon ya warke sai wani abu daya fito daga cikin ciwon baki kirin da alama dafin macijinne,irin yanda ya tabayi sanda kunama ta harbeni lokacin ummah tana da rai,rude kafar nayi kafin nabi bayan hanyar da macijin yabi bayan ya sareni.
A kwance naganshi a jikin wata bishiyah,yah murde kaman igiya yayi baki,tsugunnawa nayi ina kare masa kallo tareda Mamakin shin wane irin jini ne dani,duk wani abu inya dandana shi sai yah mutu.
Tunani na tafi lokacin baya,idan na tashi da safe sai ummah ta kade shimfidina saboda duk sauron daya cijeni mutuwa yakeyi,kafin safiyah sun taru a gefen shimfidina,haka kunamar ma itama mutuwa tayi ummah ta zefar da itah ,toh gashi macijin ma ya mutu.
Tun lokacin da ummah tana raye ban taba tunanin tambayar taba saboda yanayin yarinta,amma yanzu na gano cewar nidin dabance da sauran mutane kaman yanda dodannin mafarkina suke fadamin,amma har yanzu zuciyahta taki yardar cewar nidin dabance har yanzuina ji a jikina nima mutumce kaman kowa,tunda yah sameer ma mutumne yaza'ayi kowa na gidan mutum kuma niba mutum ba,hakan ba mai yiwuwa bane .
Da haka na kawar tunanin a raina na tashi daga tsugunne a gaban macijin na kade rigata na bi bayan su iliyah wanda sunyi nisa yanzu.
Ina zaune a tsakar gidan a gefe kowa yana ta harkarsa yau banje ko ina ba saboda an kare amfanin gona saidai muna tunanin tafiya wani gari aiki,saboda yanzu mun kware a wajen aikin kodago sosai musamman ma ni ,wani yarone yah shigo da sallama tareda cewa wai nazo inji yah sameer,gyara dan kwalina na nayi nabi bayan yaron,a zaune na sameshi akan benchi gefen dakinsu,samun waje nayi na zauna banyi magana ba,
"Ke Bali I yah sallama bane bare kuma gaisuwa"
Shiru nayi ina jinsa dan ina akwai wanda nakejin haushinsa toh ya biyo bayan yah sameer saboda su inna ramatu idan basu kulada rsyuwata ba banu komai saboda ni ba dolensu bace,amma yah sameer shi aka bawa alhakin kulawa dani,kobai min komai ba a kallah ya tambayi wane hali nake,amma babu ruwansa saima wata masifa daya dauki yi kaman wani shine uban mutane,
"Duk abinda kika ga dama ma kiyi tayi,kowa a gidan zancen rashin muncinki yakeyi dama ummah ce take daure miki gindi gashi yanzu babu itah"
Katseshi nayi da masifar dayakeyi kafin nace,
"Uhm akwai abinda zanyi idan ka fadi metasa ka kirani"
"Dama ba kiranki nayi na dunga kallonki ba inason na fadamiki gobe zan bar garinnan da asuba zan tafi aikin soja,ogah soja na anguwarnan ya min hanya,saiki fadamin mai kike bukata"
Kallonsa nayi kawai na ya rainamin hankali dan yaga ni yarinya ce ,banda haka yaushe rabon dan ganshi sai yanzu zai cemin wai me nake bukata?
"Babu abinda nake bukata ni,saboda duk abinda nake bukata,ina yiwa kaina dan haka kaje allah yah bada sa'a,idan shikenan nizan tafi cikin gida"
"Eh shikenan dama dan karkiji na tafine baki saniba kice ban fadamiki ba,"
KO magana ban sake yi masaba na bar wajen saboda wani abin bakin ciki daya tasomin dan takaicin halin yayannawa na rashin kulawa.
Dakinmu na shiga da sauri ,ina shiga kuwa na fashe da wani irin kuka mai tsuma zuciya,saboda duk abinda yakemin ma na halin koh inkula,koba komai in ina ganinsa ko ina tuna cewa yana cikin gidan hakan kan karamin sanyi a zuciyahta,musamman kama da yakeyi da ummah kaman an tsaga kara,irin kyau na anihin fulanin asali,naso ace nima na iyota saboda na dunga kallon fuskata a madubi duk lokacin dana yi kewarta,saidai yanzu shima zai tafi yah barni a cikin wannan halin na kunci ni kadai,wanda kullum cikin kalubalen rayuwa nake.
Saida nayi kukana na koshi kafin na fito daga dakin,ina mitstsika ido.
Yah sameer kuwa kaman yanda ya mafadamin da asubar yabar garin yah nufi jahar porthacourt,domin cikar burinsa dayayi niyyar cikawa,nima kudira nayi a raina saina cika nawa burin na tafiyah babban gari aiki nemam kudi,wanda zamubi irin manyan motocinnan da suke wucewa idan sanyi yazo.
Haka rayuwar take ta garamin da dadi da babu dadi,har muka fara shiga sanyi sannan an gama duk aikin gona,shiri mukryi sosai da wasu tsofaffi wanda suma dasu zamu tafi,inyaso idan lokacin aikin can yakare saimu dawo,dama suna zuwa duk shekara nice dai sai wannan shekarar zan fara zuwa,zancen makaranta kuwa dama ba zuwa nakeyi ba tun daga mutuwar ummah na daina zuwa dama itah ce take korani zuwa makarantar ba a son raina nake zuwaba,dan haka koh hanyar makarantar bana zuwa,idan kanason rawar jikina toh aikin kudine zanyi a biyani toh zakaga aiki har sai ka kama baki.
Tun kafin saura sati dayah da tafiyar nake ta shiri kaman ance zamje makkah,nayi wanki da sabulun dana siyo duk da ma kayan sun tsufah kyakykyawan mutstsika su kayi saidai kaga garinsu a cikin hannunka. Shagon dan anguwarmu naje na sayi garin kwaki rabin kwano dakuma k'arago a wajen a wajen masu tallah,a takaicedai na hada kayana kiciff saboda tafiyah.
Acikin akwatin ummah na karfe na jera kayana a ciki ina kuka ina komai haka na dauko kayan na fito daga dakin,wanda bantaba tunanin zan barshi a kwana kusaba,kkda na kwana dayane bare na watanni.
Dakin inna ramatu na shiga suna zaune ita da baba umarun,tsugunnawa nayi daga gefe tareda gaisheshi,maganar sa ta farkoce tah batamin rai sosai,
"Ahh sameemah dama kina nan yaushe rabon dana ganki a cikin gidan,yanzun wani abune yah faru ?"
Daga masa kai kawai nayi tareda cewa,
"Eh dama inaso zanbi su iyar shehune aikin gona zuwa cikin babban gari"
Shiru yayi yana tunanin maganar tawa,har zai ce wani abu inna ramatu tai caraff tace,
"Ahh Toh ai dakyau kije allah yah tura keyah"
"Ahah ramatu hakan bayyiba tafiyah mace neman kudi hakanma har wani garin?"
"Ahh ba ita tace zatajeba ina ba kai ka tursasa mata ba,ai babu alhakinka koda wani abune yah faru,taje kawai allah yah tsare hanaya"
Daga kai kawai yayi alamar yah ji,nikuwa koh na jira yace wanj abu na kama hanyata na fita a cikin gidan,koh sauran kofofin ban shigaba nayi musu sallama,shima abinda yasa na fada masa dan yah amsa sunan uba ne,badan hakaba saidai yaji labarin tafiyata,dan hakan kamar halin gidannamune in kaga da hanya kawai saidai aji baka nan kayi wata hanyar.