Sashe 4
Duniya Makaranta Book 2 Complete Hausa Novel · about 8 min read
tsawon rayuwarta kana zaune daram a cikin zuciyarta. Uwa da babu irin ta. Mu darajta
iyayenmu.
398.
Zunubi xaya ne Shaixan ya yi Allah ya kore shi daga aljanna. Zunubi xaya
Annabi Adam Alaihis Salam ya yi aka fito da shi daga cikin ta. Mu kuma da tarin
zunubanmu ne muke son mu koma a cikin ta. Allah ka cece mu.
399.
Abu uku babu daxi idan suna empty: Ciki da Batur da Aljihu.
400.
Duk wanda ba shi da manufar da zai iya mutuwa a kan ta, to ba shi da manufar da
yake rayuwa a kan ta.
401.
Dutsen da ba ya tare maka hanya bai kamata ya dame ka ba.
402.
Tsakanin Bidi’a da Savon Allah: Mai savo a kodayaushe yana iya yin tuba domin
ya san laifi yake yi. Mai Bid'ah ba zai tava yin tuba ba domin ya xauka a daidai yake.
403.
Kada ka faxa ma mutane hizo nawa ka hardace na Alqur’ani. Ka bari su ga
Alqur’ani yana tafiya kawai a cikin jikinka. Kada ka damu da ina ka kai a cikin
Alqur’ani, ka damu da ina Alqur’ani ya kai a cikin rayuwarka.
25
404.
Abu uku wajibin ka ne ka tsare su: Addininka da Mutuncinka da Qasarka.
405.
Abu uku ba su da makawa: Iska da Ruwa da Mutuwa.
406.
Nasararka ba ita ce wadda mutane suke faxi ba. Babbar nasararka ita ce
kyakkyawan aikinka wanda Allah kaxai ne ya san shi.
407.
Matsalarka ba ita ce wadda maqiyanka suke faxi ba. Babbar matsala a gare ka ita
ce wadda ke tsakanin ka da Allah amma mutane ba su sani ba.
408.
Mamaki: Idan muka yi sadaka da Naira 500 sai mu gan su da yawa, amma idan
muka je da su kasuwa sai su dawo yan kaxan. Idan muka yi awa biyu muna ibada sai mu
gan su da yawa, amma idan muka yi su a kallon movie ko wasar qwallo sai mu ga sun
dawo ‘yan kaxan. Idan muna addu'a sai mu kasa daxewa amma idan muna fira sai
bakinmu ya buxe sosai. Idan muna karanta Alqur’ani sai mu qosa nan take, amma idan
muna chatin sai mu rasa sanin inda lokaci ya tafi. Anya kuwa wannan ba alama ce ta
raunin imaninmu ba? Aljanna fa akwai tsada. Mu sabunta imani.
409.
Yin abubuwa guda uku yana sa ayi wasu uku: Kallo yana sa ayi Zina, jayayya
tana sa ayi faxa, fushi yana sa ayi wauta.
410.
Kyauta tana kawo soyayya, kunya tana kawo alheri, tsafta tana ba da lafiya.
26
411.
Ni'imomin duniya guda uku ne: Matar qwarai, da maqwaucin kirki da xa mai
albarka.
412.
Damuwa kamar hadari ce. Idan ta kankama sai ruwa ya sauka.
413.
Idan ka mutu aka xauko ka ba za a kira ka da sunanka ba, sai dai ace a xauko
janaza. Idan an sauke ka cikin qabari ba za a kira sunanka ba sai dai ace a kawo Mutum.
Daga nan sunanka ya vace sai dai a ce “Marigayi”.
414.
Duniya kamar ruwan teku ce. Duk ka qara sha za ka qara qishi.
415.
Wanda duk ba ka da buqata da shi tsaranka ne. Wanda kake da buqata da shi
maigidanka ne. Wanda duk kake kyautata ma sa zai zamo kamar bawanka.
416.
Idan za ka aiki xan saqo kada ka aiki wawa. Nemi mai hankali da basira. Idan har
ba ka samu ba, to ka je da kanka.
417.
Idan mutane suka guje ka a lokacin da ka shiga jarrabawar rayuwa to ka kwantar
da hankalinka. Allah bai kore maka su ba sai don yana son ya ishe ka.
418.
Kada ka damu idan ka yi kuskure sannan ka gyara. Daga kurakuranka ne kake
karanta rayuwar duniya.
27
419.
Idan ka samu alheri, yi godiya. Idan sharri ya same ka, yi haquri. Idan ni'ima ta
girma ya kamata godiyarta ta girma.
420.
Motsin da ya fi kowane sauqi gare ka shi ne motsa harshenka. Amma kuma ya fi
kowane hatsari da cutarwa a gare ka idan ba ka kiyaye shi ba.
421.
Idan ka saki hawayenka a kan filo ka sake su a banza. Tashi ka kwarara su a
tabarmar sallarka. Idan ka yi haka, ka kai qara wurin mai share maka su.
422.
Darasin da ya fi kowanne zafi a rayuwa shi ne sanin cewa, ba dukkan mutane ne
suke son ka da alheri ba.
423.
Kada ka himmatu wajen yawaita abokai. Zavi na kirki ka manta da saura.
424.
Abu uku muna da buqatar su a kullum: Jarunta don canja abin da ake iya canjawa.
Da Haquri don jure abin da ba a iya canjawa. Da Hikima don samar da canji mai ma'ana.
425.
Macce ta fi son ta zama mai kyau fiye da ta zama mai basira. Saboda maza sun fi
amfani da idanunsu fiye da amfanin da suke yi da hankulansu.
28
426.
Sadaka ita ce maganin bala'i. Yi sadaka a yau. Gobe ba za ka iya ba. Domin
likkafani ba ya da aljihu.
427.
An tambayi wani gwani a harkar duniya, me ya fi komai nauyi? Sai ya ce rashin
akin yi.
428.
A lokacin da Allah ya so fitar Annabi Yusuf Alaihis Salam daga kurkuku bai
umurci bango ya tsage ba. Mafarki ne ya sanya Sarki yi, sai ya zama dalilin fitar sa da
xaukakar sa. Allah mai yi ko babu dalili. Amma yana yi da dalili don mu qara karatu.
429.
A addinin musulunci an koya mana cewa, aljanna tana qarqashin qafafun iyaye.
Amma a yau wasu na koyar da cewa, aljanna tana bisa gawawwakin musulmi. Suna
kashe mutane a tituna da kasuwanni da masallatai. Idan ba ka koya ma xanka addinin
qwarai ba zai koyi addini xan jabu.
430.
Ruwa ruwa ne ko a cikin me aka sa shi. Kada ka damu da qyaleqyali, nemi
gaskiya.
431.
Da yawa alherin da ya kubce maka da ka same shi ba zai zame maka alheri ba.
Roqi Allah alherinsa, ka bar zavi a hannunsa.
432.
Kada ka raina qananan zunubai. Da qaramin dutse ake yin tuntuve ba da babba ba.
29
433.
Yahudawa sun zagi Allah. Mushrikai sun zagi Manzon Allah. Idan kana
tsammanin ka tsira daga bakin mutane ka yi wauta. Maganar mutane kamar duwatsu ce;
ko ka xora su a kanka ka sha wahala ko ka take su a qarqashin qafafunka ka haura sama.
434.
Ciwo ba a jiki kawai yake ba. Akwai ciwo a tunani, akwai shi a hali da xabi'a.
Idan ka ga mai kaushin hali ka roqa masa sauqi daga Allah.
435.
Idan kana da ciwo a jikinka rigarka za ta rufe shi. Idan kana da ciwo a tunaninka
bakinka ne yake kware shi.
436.
Mutunta Mutum ba ya nuna kana son sa. Amma yana nuna kana da Tarbiyya. Ba
sai wanda ake so ake mutuntawa ba.
437.
Sau da yawa mutum yake murmushi amma ransa na cikin jin zafi. Domin ya yi
amanna cewa, bayan wuya sai daxi.
438.
Mai ba da haquri ba lalle ne ya zama mai laifi ba. Wani lokaci iya zama da jama'a
ke sa ka ba su haquri alhalin ka fi su gaskiya.
30
439.
Wasu Manya a qasashen waje suke yin karatu. Idan ba su da lafiya a qasashen
waje suke shan magani. A can ne kuma suke shan iska. Abu xaya ne suke yi a cikin
qasarsu, shi ne sata. Kishin qasa shi ma addini ne.
440.
A da, malamai ba su damu da abin duniya ba. Masu duniya na bin su da ita don
neman iliminsu. A yau malamai ke bin masu duniya don neman ta daga wurin su.
Wannan ya sa masu duniya gudu su bar masu iliminsu.
441.
Mutum yakan shiga wani yanayi sai ya xauka cewa qarshensa ya zo kenan. Amma
daga bisani sai ya gane cewa, wannan shi ne farkon jin daxin sa a duniya. Da yawa qofar
da kake zaton ta a kulle idan ka tura ta za ka same ta a buxe tana jiran isowar ka. Kada ka
yanke qauna daga alheri. In da rai da rabo .
442.
Yi qoqari ka mayar da wuninka kyakkyawa duk halin da ka samu kanka a cikin
sa. Idan ka qi ko ka so za ka wuni a cikin sa.
443.
Magana mafificiya ita ce ambaton Allah. Kyauta mafificiya ita ce ka yi ma wani
addu'a. Rana mafificiya ita ce wadda ba ka sava ma Allah ba a cikin ta.
444.
Ababe masu daraja ba su cika maimaituwa a rayuwar xan Adam ba. Shi ya sa
kowane mutum uwa xaya kacal gare shi.
31
445.
Wanda ya taimaki wani Allah zai taimake shi. Wanda ya sa wani kuka Allah zai
sa shi kuka. Duk wanda ya shuka alheri zai ga alheri a rayuwarsa da bayan mutuwar sa.
Idan kuwa ka shuka sharri to sharrin ne za ka girba komai daxewa.
446.
Kada ka xauka cewa, addu'a makamin raggo ce. Addu'a makamin mumini ce. Da
dare yake wasa wuqarta, a wayi gari ya ga aikinta.
447.
Ba a son Rowa sai a wuri xaya. Idan ka shiga cikin haqqin mutane za su kwashe
ladarka su shige aljanna da ita kana kallo. Yi rowar ladarka.
448.
Idan ka shiga gidan mutane ka mayar da kanka makaho. Idan ka fito ka koma
kurma. Kamar yadda ba ka son a leqi asirinka kuma a yaxa shi, haka su ma mutane ba su
son a leqi nasu ko a yaxa shi.
449.
Mai riqe addini ba jin daxi ne bai iya ba. Macce mai hijabi ba ado ne ba ta iya ba.
Mai kyauta ba kuxi ne ba ya so ba. Kowannen su ya qware ne wajen sanin abin da ke
amfanin sa. Sai ya rinjayi son zuciyarsa.
450.
Idan wani ya ce maka wane ya zage ka, ka tambaye shi, ya aka yi ya ji daxin zagi
na a gabanka?
32
451.
A cikin hadisi Annabi Sallallahu Alaihi wa Sallam ya hana mutane zagin Zakara
saboda yana ta da mutane Sallah. To, me ina kuma ga mai zagin malamai masu wa'azi da
karantar da mutane yadda ake Sallah?
452.
Yana da daxi ka samu wanda kake so. Yana da daxi ka samu wanda ke son ka.
iyayenmu.
398.
Zunubi xaya ne Shaixan ya yi Allah ya kore shi daga aljanna. Zunubi xaya
Annabi Adam Alaihis Salam ya yi aka fito da shi daga cikin ta. Mu kuma da tarin
zunubanmu ne muke son mu koma a cikin ta. Allah ka cece mu.
399.
Abu uku babu daxi idan suna empty: Ciki da Batur da Aljihu.
400.
Duk wanda ba shi da manufar da zai iya mutuwa a kan ta, to ba shi da manufar da
yake rayuwa a kan ta.
401.
Dutsen da ba ya tare maka hanya bai kamata ya dame ka ba.
402.
Tsakanin Bidi’a da Savon Allah: Mai savo a kodayaushe yana iya yin tuba domin
ya san laifi yake yi. Mai Bid'ah ba zai tava yin tuba ba domin ya xauka a daidai yake.
403.
Kada ka faxa ma mutane hizo nawa ka hardace na Alqur’ani. Ka bari su ga
Alqur’ani yana tafiya kawai a cikin jikinka. Kada ka damu da ina ka kai a cikin
Alqur’ani, ka damu da ina Alqur’ani ya kai a cikin rayuwarka.
25
404.
Abu uku wajibin ka ne ka tsare su: Addininka da Mutuncinka da Qasarka.
405.
Abu uku ba su da makawa: Iska da Ruwa da Mutuwa.
406.
Nasararka ba ita ce wadda mutane suke faxi ba. Babbar nasararka ita ce
kyakkyawan aikinka wanda Allah kaxai ne ya san shi.
407.
Matsalarka ba ita ce wadda maqiyanka suke faxi ba. Babbar matsala a gare ka ita
ce wadda ke tsakanin ka da Allah amma mutane ba su sani ba.
408.
Mamaki: Idan muka yi sadaka da Naira 500 sai mu gan su da yawa, amma idan
muka je da su kasuwa sai su dawo yan kaxan. Idan muka yi awa biyu muna ibada sai mu
gan su da yawa, amma idan muka yi su a kallon movie ko wasar qwallo sai mu ga sun
dawo ‘yan kaxan. Idan muna addu'a sai mu kasa daxewa amma idan muna fira sai
bakinmu ya buxe sosai. Idan muna karanta Alqur’ani sai mu qosa nan take, amma idan
muna chatin sai mu rasa sanin inda lokaci ya tafi. Anya kuwa wannan ba alama ce ta
raunin imaninmu ba? Aljanna fa akwai tsada. Mu sabunta imani.
409.
Yin abubuwa guda uku yana sa ayi wasu uku: Kallo yana sa ayi Zina, jayayya
tana sa ayi faxa, fushi yana sa ayi wauta.
410.
Kyauta tana kawo soyayya, kunya tana kawo alheri, tsafta tana ba da lafiya.
26
411.
Ni'imomin duniya guda uku ne: Matar qwarai, da maqwaucin kirki da xa mai
albarka.
412.
Damuwa kamar hadari ce. Idan ta kankama sai ruwa ya sauka.
413.
Idan ka mutu aka xauko ka ba za a kira ka da sunanka ba, sai dai ace a xauko
janaza. Idan an sauke ka cikin qabari ba za a kira sunanka ba sai dai ace a kawo Mutum.
Daga nan sunanka ya vace sai dai a ce “Marigayi”.
414.
Duniya kamar ruwan teku ce. Duk ka qara sha za ka qara qishi.
415.
Wanda duk ba ka da buqata da shi tsaranka ne. Wanda kake da buqata da shi
maigidanka ne. Wanda duk kake kyautata ma sa zai zamo kamar bawanka.
416.
Idan za ka aiki xan saqo kada ka aiki wawa. Nemi mai hankali da basira. Idan har
ba ka samu ba, to ka je da kanka.
417.
Idan mutane suka guje ka a lokacin da ka shiga jarrabawar rayuwa to ka kwantar
da hankalinka. Allah bai kore maka su ba sai don yana son ya ishe ka.
418.
Kada ka damu idan ka yi kuskure sannan ka gyara. Daga kurakuranka ne kake
karanta rayuwar duniya.
27
419.
Idan ka samu alheri, yi godiya. Idan sharri ya same ka, yi haquri. Idan ni'ima ta
girma ya kamata godiyarta ta girma.
420.
Motsin da ya fi kowane sauqi gare ka shi ne motsa harshenka. Amma kuma ya fi
kowane hatsari da cutarwa a gare ka idan ba ka kiyaye shi ba.
421.
Idan ka saki hawayenka a kan filo ka sake su a banza. Tashi ka kwarara su a
tabarmar sallarka. Idan ka yi haka, ka kai qara wurin mai share maka su.
422.
Darasin da ya fi kowanne zafi a rayuwa shi ne sanin cewa, ba dukkan mutane ne
suke son ka da alheri ba.
423.
Kada ka himmatu wajen yawaita abokai. Zavi na kirki ka manta da saura.
424.
Abu uku muna da buqatar su a kullum: Jarunta don canja abin da ake iya canjawa.
Da Haquri don jure abin da ba a iya canjawa. Da Hikima don samar da canji mai ma'ana.
425.
Macce ta fi son ta zama mai kyau fiye da ta zama mai basira. Saboda maza sun fi
amfani da idanunsu fiye da amfanin da suke yi da hankulansu.
28
426.
Sadaka ita ce maganin bala'i. Yi sadaka a yau. Gobe ba za ka iya ba. Domin
likkafani ba ya da aljihu.
427.
An tambayi wani gwani a harkar duniya, me ya fi komai nauyi? Sai ya ce rashin
akin yi.
428.
A lokacin da Allah ya so fitar Annabi Yusuf Alaihis Salam daga kurkuku bai
umurci bango ya tsage ba. Mafarki ne ya sanya Sarki yi, sai ya zama dalilin fitar sa da
xaukakar sa. Allah mai yi ko babu dalili. Amma yana yi da dalili don mu qara karatu.
429.
A addinin musulunci an koya mana cewa, aljanna tana qarqashin qafafun iyaye.
Amma a yau wasu na koyar da cewa, aljanna tana bisa gawawwakin musulmi. Suna
kashe mutane a tituna da kasuwanni da masallatai. Idan ba ka koya ma xanka addinin
qwarai ba zai koyi addini xan jabu.
430.
Ruwa ruwa ne ko a cikin me aka sa shi. Kada ka damu da qyaleqyali, nemi
gaskiya.
431.
Da yawa alherin da ya kubce maka da ka same shi ba zai zame maka alheri ba.
Roqi Allah alherinsa, ka bar zavi a hannunsa.
432.
Kada ka raina qananan zunubai. Da qaramin dutse ake yin tuntuve ba da babba ba.
29
433.
Yahudawa sun zagi Allah. Mushrikai sun zagi Manzon Allah. Idan kana
tsammanin ka tsira daga bakin mutane ka yi wauta. Maganar mutane kamar duwatsu ce;
ko ka xora su a kanka ka sha wahala ko ka take su a qarqashin qafafunka ka haura sama.
434.
Ciwo ba a jiki kawai yake ba. Akwai ciwo a tunani, akwai shi a hali da xabi'a.
Idan ka ga mai kaushin hali ka roqa masa sauqi daga Allah.
435.
Idan kana da ciwo a jikinka rigarka za ta rufe shi. Idan kana da ciwo a tunaninka
bakinka ne yake kware shi.
436.
Mutunta Mutum ba ya nuna kana son sa. Amma yana nuna kana da Tarbiyya. Ba
sai wanda ake so ake mutuntawa ba.
437.
Sau da yawa mutum yake murmushi amma ransa na cikin jin zafi. Domin ya yi
amanna cewa, bayan wuya sai daxi.
438.
Mai ba da haquri ba lalle ne ya zama mai laifi ba. Wani lokaci iya zama da jama'a
ke sa ka ba su haquri alhalin ka fi su gaskiya.
30
439.
Wasu Manya a qasashen waje suke yin karatu. Idan ba su da lafiya a qasashen
waje suke shan magani. A can ne kuma suke shan iska. Abu xaya ne suke yi a cikin
qasarsu, shi ne sata. Kishin qasa shi ma addini ne.
440.
A da, malamai ba su damu da abin duniya ba. Masu duniya na bin su da ita don
neman iliminsu. A yau malamai ke bin masu duniya don neman ta daga wurin su.
Wannan ya sa masu duniya gudu su bar masu iliminsu.
441.
Mutum yakan shiga wani yanayi sai ya xauka cewa qarshensa ya zo kenan. Amma
daga bisani sai ya gane cewa, wannan shi ne farkon jin daxin sa a duniya. Da yawa qofar
da kake zaton ta a kulle idan ka tura ta za ka same ta a buxe tana jiran isowar ka. Kada ka
yanke qauna daga alheri. In da rai da rabo .
442.
Yi qoqari ka mayar da wuninka kyakkyawa duk halin da ka samu kanka a cikin
sa. Idan ka qi ko ka so za ka wuni a cikin sa.
443.
Magana mafificiya ita ce ambaton Allah. Kyauta mafificiya ita ce ka yi ma wani
addu'a. Rana mafificiya ita ce wadda ba ka sava ma Allah ba a cikin ta.
444.
Ababe masu daraja ba su cika maimaituwa a rayuwar xan Adam ba. Shi ya sa
kowane mutum uwa xaya kacal gare shi.
31
445.
Wanda ya taimaki wani Allah zai taimake shi. Wanda ya sa wani kuka Allah zai
sa shi kuka. Duk wanda ya shuka alheri zai ga alheri a rayuwarsa da bayan mutuwar sa.
Idan kuwa ka shuka sharri to sharrin ne za ka girba komai daxewa.
446.
Kada ka xauka cewa, addu'a makamin raggo ce. Addu'a makamin mumini ce. Da
dare yake wasa wuqarta, a wayi gari ya ga aikinta.
447.
Ba a son Rowa sai a wuri xaya. Idan ka shiga cikin haqqin mutane za su kwashe
ladarka su shige aljanna da ita kana kallo. Yi rowar ladarka.
448.
Idan ka shiga gidan mutane ka mayar da kanka makaho. Idan ka fito ka koma
kurma. Kamar yadda ba ka son a leqi asirinka kuma a yaxa shi, haka su ma mutane ba su
son a leqi nasu ko a yaxa shi.
449.
Mai riqe addini ba jin daxi ne bai iya ba. Macce mai hijabi ba ado ne ba ta iya ba.
Mai kyauta ba kuxi ne ba ya so ba. Kowannen su ya qware ne wajen sanin abin da ke
amfanin sa. Sai ya rinjayi son zuciyarsa.
450.
Idan wani ya ce maka wane ya zage ka, ka tambaye shi, ya aka yi ya ji daxin zagi
na a gabanka?
32
451.
A cikin hadisi Annabi Sallallahu Alaihi wa Sallam ya hana mutane zagin Zakara
saboda yana ta da mutane Sallah. To, me ina kuma ga mai zagin malamai masu wa'azi da
karantar da mutane yadda ake Sallah?
452.
Yana da daxi ka samu wanda kake so. Yana da daxi ka samu wanda ke son ka.