Sashe 3
Duniya Makaranta Book 2 Complete Hausa Novel · about 8 min read
Idan kuma hankali ya taqaita harshe sai ya qara tsawo. Wanda ka ga maganarsa ta yi
yawa ka tuhumci hankalinsa.
338.
Masu hikima sun ce: Bango ya ce da qusa me ya sa kike damu na? Sai ta ce ma
sa, tambayi mai duka na! Ka riqa yin uzuri ga mutane. Wani lokaci ba za ka iya sanin
hanzarinsu ba.
339.
Masoya sirri suke yi suna nesa da juna. Mafaxata hargowa suke yi alhalin suna
kusa da juna. Kusancin zukata shi ne kusanci ba na gangar jiki ba.
340.
Duk mutumin da kake yawan faxa da shi ba za ka iya rabuwa da shi ba.
16
341.
Idan Allah ya xaukaka ka masoyanka za su san matsayinka. Idan ka shiga
jarrabawa za ka san masoyanka.
342.
An tambayi wata mai hikima, wa kika fi so a cikin 'ya'yanki? Sai ta ce, qarami har
sai ya girma. Da marar lafiya har sai ya warke. Da wanda ba ya nan har sai ya dawo.
343.
Duk mutum bawa ne. Ko ka zama bawan Allah ko ka zama bawan Shaixan ko na
son zuciya. Wanda bai yi sharan masallaci ba ya shari kasuwa.
344.
Makaho bai tava kallon zunubi ba. Kurma bai tava sauraren qarya ba. Bebe bai
tava gulma da bakinsa ba. Marar hannu ba ya sata. Da ni’imar Allah muke savon sa. Mu
ji tsoron Allah.
345.
Idan kana son sauqin mutuwa yawaita sadaka. Idan kana son hasken qabari
yawaita karatun Qurani. Idan kana son sauqin tsallaka Siraxi yawaita Zikiri. Idan kana
son maganin qishirwa a gobe qiyama yawaita azumi.
346.
Sau da yawa damuwarka za ta sa wasu dariya. Yi qoqari kada dariyarka ta zama
damuwa ga kowa.
347.
Ka yi kuskure ba shi ne matsala ba. Ka yarda ka yi kuskure shi ke da
muhimmanci. Abin da ya fi shi muhimmanci shi ne, ka koyi darasi daga kuskurenka.
17
348.
Wanda ya fi mutane hankali shi ne wanda ya fi su kawaici. Wanda ya fi kowa sani
shi ne wanda ya fi kasa kunne ya yi saurare.
349.
Duk motsin da babu lada a cikin sa zama kurum ya fi shi.
350.
Zuciya kamar tukunya ce. Abin da ka dafa a cikin ta shi kake furtawa. Duk wanda
ya buxa bakin sa za a san abin da ya dafa a cikin ransa.
351.
Wayar Salula da intanet suna kusanto maka wanda yake nesa. Amma idan ba ka
yi hankali ba sai su nesanta ka da wanda ya fi kowa kusa da kai, shi ne Allah
mahaliccinka.
352.
An tambayi wani mai hikima, me ya sa muke ganin sama fara tas? Sai ya ce, don
ba mu rayuwa a cikin ta. Ido na raina wanda yake gani kullum.
353.
Abu biyu ne suke sa ka ci riba a rayuwarka: Sanin girman kai da barin girmankai.
354.
Mutane da yawa da ka san abin da suke faxi a bayan idonka, da ka yanke hulxa da
su. Wani rashin sani ma yana da amfani.
18
355.
Duk abin da ka yi masoyanka ne kawai kake burgewa. Masu hassada sai dai su yi
murmushi don su vatar da hankalinka. Amma fa hasada ga mai rabo taki ce.
356.
Ba duk abin da kake so ne kake samu ba. Ba duk abin da ya same ka ne kake fata
ba. Qaddara ta Riga Fata.
357.
Yin fushi idan ba ka da gaskiya taurin kai ne. Yin fushi idan kana da gaskiya
rashin sanin girman-kai ne. Haquri da iyali qauna ce. Haquri da maqwauta dattaku ne.
Haquri da jama'a mutunci ne. Haquri da bin dokokin Allah shi ne imani.
358.
Daina tunanin baya, ka riqa tunanin gaba. Sanya murmushi ya zama alamarka. Ba
ko wane abu ne kyakkyawa yake alheri ba. Amma duk alheri kyakkyawa ne.
359.
Masu hikima sun ce: Allah ya raba ‘yan yatsunmu don mu kama hannayen
junanmu mu cike su.
360.
Idan ka sha ruwan rijiya kada ka jefa dutse a cikin ta. Idan wani ya tava yi maka
alheri kada ka yi ma sa butulci.
361.
Tsuntsu a tukunyar gidanka ya fi rago a gidan wani. Mugun gatarinka ya fi sari ka
ba ni.
19
362.
Abu biyu kada ka faxe su: Cutar da mutane suka yi maka, da alherin da kake yi
masu.
363.
Idan wani ya yi kuri da iya magana ka yi masa kuri da iya kawaici.
364.
Babu mugun abu kamar bashi. Yakan tozarta mutum da Rana. Da dare kuma ya
hana ma sa bacci. Allah ka tsare mu da sharrin bashi.
365.
Abokan zama biyu ne: Wanda za ka qaru da shi, da wanda zai qaru da kai. Na
ukunsu banza ne. Ka guje shi.
366.
Abu biyu ba su dorewa: Qarfi da Quruciya. Abu biyu ba su vacewa: Alheri da
Zumunta .
367.
Gara qarewar lokaci da vata lokaci. Idan lokacinka ya qare za ka mutu. Mutuwa
tana yanke ka ne daga duniya da abin da ke cikin ta. Vata lokaci kuwa yana yanke ne
daga Allah, da jin daxin bautar sa.
368.
Duk abu mai daraja yana da mayafi. Alqur’ani yana da makari. Alqalami yana da
marufi. Takobi yana da kube. Alawa tana cikin takarda. Lemu da Ayaba, Abarba da
Gwadda. Kai, duk abin qwarai ana yi masa sutura. Lulluvi adon matan kirki.
20
369.
Idan kana son duniya ka yi karatu. Idan kana son lahira ka yi karatu. Idan kana
son duniya da lahira ka yi karatu, sannan ka yi aiki da karatu.
370.
Alqur’ani shi ne daminar zukata. Idan ka ga ana karanta Alqur’ani ba ka jin wani
tasiri a zuciyarka to ka yi kabbara huxu ga zuciyarka. Ta riga ta mutu.
371.
Idan kana son ka ji daxi nan take ka rama abin da aka yi maka. Idan kana son ka
daxe kana jin daxi ka yafe abin da aka yi maka.
372.
Komai gaskiyar namiji akwai gaskiyar da ba zai iya faxa ma macce ba a lokacin
da yake neman ta da aure. Ita ce, niyyarsa ta qarin aure a nan gaba.
373.
Shiru ya fi maganar banza. Da zama tare da mugu gara zama kai kaxai. Fitar da ba
ta da lada zaman gida ya fi ta.
374.
Kada ka yawaita faxin abin da Allah ya ba ka. Bakin mahassada ya fi takobi kaifi.
375.
Sadaka maganin matsala ce. Addu'a maganin wahala ce. Azumi maganin cuta ne
kuma garkuwa ne daga shiga wuta.
376.
Dariya babban magani ce. Amma idan kana yin ta babu dalili to kana buqatar
magani.
21
377.
A kowace mota gilas xin gaba ya fi na baya girma. Saboda gaba ake son yawan
kallo ba baya ba.
378.
Abin da ya fi komai daxi shi ne a yabe ka ba ka nan. Abin da ya fi komai haushi
shi ne a yabe ka da qarya a gaban idonka.
379.
Idan kana neman gata ka nemi Uba. Idan kana neman jigo ka nemi xan uwa. Idan
kana neman garkuwa ka nemi aboki. Idan kana son natsuwa ka nemi mata. Idan kana son
su duka ka nemi uwa.
380.
Haquri iri uku ne: Haqurin abin da kake so idan ba ka same shi ba, da haqurin
abin da ba ka so idan ya same ka. Sai kuma haqurin bin dokar Allah.
381.
Macce ta gari ita ce wadda ta san Abin da ya dace ta yi idan mijinta yana cikin
fushi ko yunwa ko gajiya. Sakarai ita ce wadda ake jin sirrin mijinta daga wurin ta.
382.
Namiji sadauki shi ne idan ya samu alheri sai ya nufo gida wurin iyalansa. Sakarai
shi ne mai dukan matarsa.
383.
Mutum biyu ba a gaskata maganarsu: Mai neman aure da mai neman quri'a.
22
384.
A lahira Munafukai su ne a qasan wuta. Amma a duniya sunayensu ne a saman
Jarida.
385.
Mutum uku kana iya biyan su: Wanda ya fara yi maka sallama, da wanda ya ba ka
wurin zama, da wanda ya yo tafiyayya zuwa wurin ka. Na huxu sai dai ka roqi Allah ya
biya shi: Shi ne, wanda yake da buqata bai ga inda ya dace ya nemi taimako ba sai a
wurinka.
386.
Wanda ba shi yawan magana idan ya yi magana ba a manta ta.
387.
Soyayya kamar yaqi ce, hura wutar ta yana da sauqi, amma kashe ta sai an jajirce.
388.
Kada ka damu da abin da mutane suke faxi a kan ka. Domin ka fi su sanin kanka.
Matakin farko na cin nasara ga rayuwa shi ne ka yarda ba za ka iya daxaxa ma kowa da
kowa ba.
389.
Mai hankali yana da alama. Mahaukaci ma yana da alama. Alamar mai hankali ita
ce natsuwa da kyautata ma mutane, da sanin ya kamata. Alamar Mahaukaci girman kai,
da raina mutane da qyamar su. Idan ya yi nisa sai ka gan shi yana dariya babu dalili.
23
390.
Kada ka damu idan kana yi ba a godewa. Magabata sun ce, aikin jama'a ba a
iyawa, ba a gamawa, ba a yabawa. Idan Allah ya yaba aikinka ya ishe ka.
391.
Hasara ita ce ka tsaya kallon wani yana savon Allah. Riba ita ce ka ribaci roqi
Allah gafara a lokacin da ka ga wani yana savo.
392.
A kyauta ake shiga masallaci amma ka gan shi ba kowa. Wuraren shashanci biya
ake yi amma ka gan su maqil da jama’a. Mutane suna barin garavasar aljanna, suna sayen
wuta da kuxaxensu.
393.
Idan kana sallar dare kada ka raina masu bacci. Da yawa ‘yan aljanna waxanda an
fi su yawan aiki amma da tsarkin zuciya suka kere mutane.
394.
Yaro yana faxuwa. Babba ma yana faxuwa. Idan yaro ya faxi zai tashi ne ya zura
da gudu. Idan babba ya faxi yakan waiwaya ne ya ga abin da ya kayar da shi. Idan ba ka
nazarin jiya gobenka ba ta kyawo.
395.
Idan kana fama da ciwon zuciya, ko baqin ciki ya ci qarfin ka, ka tuna fa a duniya
muke ba a aljanna ba. Duk abin da ya ke damun ka a yau zai wuce ya bar ka, ko ka wuce
ka bar shi, watarana sai labari.
396.
Abu biyu ba su haxuwa ga mutum daya: Rowa da jin daxin duniya.
24
397.
Wata tara kake kwance a cikin cikin ta. Shekara uku kake rungume a qirjin ta. A
yawa ka tuhumci hankalinsa.
338.
Masu hikima sun ce: Bango ya ce da qusa me ya sa kike damu na? Sai ta ce ma
sa, tambayi mai duka na! Ka riqa yin uzuri ga mutane. Wani lokaci ba za ka iya sanin
hanzarinsu ba.
339.
Masoya sirri suke yi suna nesa da juna. Mafaxata hargowa suke yi alhalin suna
kusa da juna. Kusancin zukata shi ne kusanci ba na gangar jiki ba.
340.
Duk mutumin da kake yawan faxa da shi ba za ka iya rabuwa da shi ba.
16
341.
Idan Allah ya xaukaka ka masoyanka za su san matsayinka. Idan ka shiga
jarrabawa za ka san masoyanka.
342.
An tambayi wata mai hikima, wa kika fi so a cikin 'ya'yanki? Sai ta ce, qarami har
sai ya girma. Da marar lafiya har sai ya warke. Da wanda ba ya nan har sai ya dawo.
343.
Duk mutum bawa ne. Ko ka zama bawan Allah ko ka zama bawan Shaixan ko na
son zuciya. Wanda bai yi sharan masallaci ba ya shari kasuwa.
344.
Makaho bai tava kallon zunubi ba. Kurma bai tava sauraren qarya ba. Bebe bai
tava gulma da bakinsa ba. Marar hannu ba ya sata. Da ni’imar Allah muke savon sa. Mu
ji tsoron Allah.
345.
Idan kana son sauqin mutuwa yawaita sadaka. Idan kana son hasken qabari
yawaita karatun Qurani. Idan kana son sauqin tsallaka Siraxi yawaita Zikiri. Idan kana
son maganin qishirwa a gobe qiyama yawaita azumi.
346.
Sau da yawa damuwarka za ta sa wasu dariya. Yi qoqari kada dariyarka ta zama
damuwa ga kowa.
347.
Ka yi kuskure ba shi ne matsala ba. Ka yarda ka yi kuskure shi ke da
muhimmanci. Abin da ya fi shi muhimmanci shi ne, ka koyi darasi daga kuskurenka.
17
348.
Wanda ya fi mutane hankali shi ne wanda ya fi su kawaici. Wanda ya fi kowa sani
shi ne wanda ya fi kasa kunne ya yi saurare.
349.
Duk motsin da babu lada a cikin sa zama kurum ya fi shi.
350.
Zuciya kamar tukunya ce. Abin da ka dafa a cikin ta shi kake furtawa. Duk wanda
ya buxa bakin sa za a san abin da ya dafa a cikin ransa.
351.
Wayar Salula da intanet suna kusanto maka wanda yake nesa. Amma idan ba ka
yi hankali ba sai su nesanta ka da wanda ya fi kowa kusa da kai, shi ne Allah
mahaliccinka.
352.
An tambayi wani mai hikima, me ya sa muke ganin sama fara tas? Sai ya ce, don
ba mu rayuwa a cikin ta. Ido na raina wanda yake gani kullum.
353.
Abu biyu ne suke sa ka ci riba a rayuwarka: Sanin girman kai da barin girmankai.
354.
Mutane da yawa da ka san abin da suke faxi a bayan idonka, da ka yanke hulxa da
su. Wani rashin sani ma yana da amfani.
18
355.
Duk abin da ka yi masoyanka ne kawai kake burgewa. Masu hassada sai dai su yi
murmushi don su vatar da hankalinka. Amma fa hasada ga mai rabo taki ce.
356.
Ba duk abin da kake so ne kake samu ba. Ba duk abin da ya same ka ne kake fata
ba. Qaddara ta Riga Fata.
357.
Yin fushi idan ba ka da gaskiya taurin kai ne. Yin fushi idan kana da gaskiya
rashin sanin girman-kai ne. Haquri da iyali qauna ce. Haquri da maqwauta dattaku ne.
Haquri da jama'a mutunci ne. Haquri da bin dokokin Allah shi ne imani.
358.
Daina tunanin baya, ka riqa tunanin gaba. Sanya murmushi ya zama alamarka. Ba
ko wane abu ne kyakkyawa yake alheri ba. Amma duk alheri kyakkyawa ne.
359.
Masu hikima sun ce: Allah ya raba ‘yan yatsunmu don mu kama hannayen
junanmu mu cike su.
360.
Idan ka sha ruwan rijiya kada ka jefa dutse a cikin ta. Idan wani ya tava yi maka
alheri kada ka yi ma sa butulci.
361.
Tsuntsu a tukunyar gidanka ya fi rago a gidan wani. Mugun gatarinka ya fi sari ka
ba ni.
19
362.
Abu biyu kada ka faxe su: Cutar da mutane suka yi maka, da alherin da kake yi
masu.
363.
Idan wani ya yi kuri da iya magana ka yi masa kuri da iya kawaici.
364.
Babu mugun abu kamar bashi. Yakan tozarta mutum da Rana. Da dare kuma ya
hana ma sa bacci. Allah ka tsare mu da sharrin bashi.
365.
Abokan zama biyu ne: Wanda za ka qaru da shi, da wanda zai qaru da kai. Na
ukunsu banza ne. Ka guje shi.
366.
Abu biyu ba su dorewa: Qarfi da Quruciya. Abu biyu ba su vacewa: Alheri da
Zumunta .
367.
Gara qarewar lokaci da vata lokaci. Idan lokacinka ya qare za ka mutu. Mutuwa
tana yanke ka ne daga duniya da abin da ke cikin ta. Vata lokaci kuwa yana yanke ne
daga Allah, da jin daxin bautar sa.
368.
Duk abu mai daraja yana da mayafi. Alqur’ani yana da makari. Alqalami yana da
marufi. Takobi yana da kube. Alawa tana cikin takarda. Lemu da Ayaba, Abarba da
Gwadda. Kai, duk abin qwarai ana yi masa sutura. Lulluvi adon matan kirki.
20
369.
Idan kana son duniya ka yi karatu. Idan kana son lahira ka yi karatu. Idan kana
son duniya da lahira ka yi karatu, sannan ka yi aiki da karatu.
370.
Alqur’ani shi ne daminar zukata. Idan ka ga ana karanta Alqur’ani ba ka jin wani
tasiri a zuciyarka to ka yi kabbara huxu ga zuciyarka. Ta riga ta mutu.
371.
Idan kana son ka ji daxi nan take ka rama abin da aka yi maka. Idan kana son ka
daxe kana jin daxi ka yafe abin da aka yi maka.
372.
Komai gaskiyar namiji akwai gaskiyar da ba zai iya faxa ma macce ba a lokacin
da yake neman ta da aure. Ita ce, niyyarsa ta qarin aure a nan gaba.
373.
Shiru ya fi maganar banza. Da zama tare da mugu gara zama kai kaxai. Fitar da ba
ta da lada zaman gida ya fi ta.
374.
Kada ka yawaita faxin abin da Allah ya ba ka. Bakin mahassada ya fi takobi kaifi.
375.
Sadaka maganin matsala ce. Addu'a maganin wahala ce. Azumi maganin cuta ne
kuma garkuwa ne daga shiga wuta.
376.
Dariya babban magani ce. Amma idan kana yin ta babu dalili to kana buqatar
magani.
21
377.
A kowace mota gilas xin gaba ya fi na baya girma. Saboda gaba ake son yawan
kallo ba baya ba.
378.
Abin da ya fi komai daxi shi ne a yabe ka ba ka nan. Abin da ya fi komai haushi
shi ne a yabe ka da qarya a gaban idonka.
379.
Idan kana neman gata ka nemi Uba. Idan kana neman jigo ka nemi xan uwa. Idan
kana neman garkuwa ka nemi aboki. Idan kana son natsuwa ka nemi mata. Idan kana son
su duka ka nemi uwa.
380.
Haquri iri uku ne: Haqurin abin da kake so idan ba ka same shi ba, da haqurin
abin da ba ka so idan ya same ka. Sai kuma haqurin bin dokar Allah.
381.
Macce ta gari ita ce wadda ta san Abin da ya dace ta yi idan mijinta yana cikin
fushi ko yunwa ko gajiya. Sakarai ita ce wadda ake jin sirrin mijinta daga wurin ta.
382.
Namiji sadauki shi ne idan ya samu alheri sai ya nufo gida wurin iyalansa. Sakarai
shi ne mai dukan matarsa.
383.
Mutum biyu ba a gaskata maganarsu: Mai neman aure da mai neman quri'a.
22
384.
A lahira Munafukai su ne a qasan wuta. Amma a duniya sunayensu ne a saman
Jarida.
385.
Mutum uku kana iya biyan su: Wanda ya fara yi maka sallama, da wanda ya ba ka
wurin zama, da wanda ya yo tafiyayya zuwa wurin ka. Na huxu sai dai ka roqi Allah ya
biya shi: Shi ne, wanda yake da buqata bai ga inda ya dace ya nemi taimako ba sai a
wurinka.
386.
Wanda ba shi yawan magana idan ya yi magana ba a manta ta.
387.
Soyayya kamar yaqi ce, hura wutar ta yana da sauqi, amma kashe ta sai an jajirce.
388.
Kada ka damu da abin da mutane suke faxi a kan ka. Domin ka fi su sanin kanka.
Matakin farko na cin nasara ga rayuwa shi ne ka yarda ba za ka iya daxaxa ma kowa da
kowa ba.
389.
Mai hankali yana da alama. Mahaukaci ma yana da alama. Alamar mai hankali ita
ce natsuwa da kyautata ma mutane, da sanin ya kamata. Alamar Mahaukaci girman kai,
da raina mutane da qyamar su. Idan ya yi nisa sai ka gan shi yana dariya babu dalili.
23
390.
Kada ka damu idan kana yi ba a godewa. Magabata sun ce, aikin jama'a ba a
iyawa, ba a gamawa, ba a yabawa. Idan Allah ya yaba aikinka ya ishe ka.
391.
Hasara ita ce ka tsaya kallon wani yana savon Allah. Riba ita ce ka ribaci roqi
Allah gafara a lokacin da ka ga wani yana savo.
392.
A kyauta ake shiga masallaci amma ka gan shi ba kowa. Wuraren shashanci biya
ake yi amma ka gan su maqil da jama’a. Mutane suna barin garavasar aljanna, suna sayen
wuta da kuxaxensu.
393.
Idan kana sallar dare kada ka raina masu bacci. Da yawa ‘yan aljanna waxanda an
fi su yawan aiki amma da tsarkin zuciya suka kere mutane.
394.
Yaro yana faxuwa. Babba ma yana faxuwa. Idan yaro ya faxi zai tashi ne ya zura
da gudu. Idan babba ya faxi yakan waiwaya ne ya ga abin da ya kayar da shi. Idan ba ka
nazarin jiya gobenka ba ta kyawo.
395.
Idan kana fama da ciwon zuciya, ko baqin ciki ya ci qarfin ka, ka tuna fa a duniya
muke ba a aljanna ba. Duk abin da ya ke damun ka a yau zai wuce ya bar ka, ko ka wuce
ka bar shi, watarana sai labari.
396.
Abu biyu ba su haxuwa ga mutum daya: Rowa da jin daxin duniya.
24
397.
Wata tara kake kwance a cikin cikin ta. Shekara uku kake rungume a qirjin ta. A