Sashe 2
Duniya Makaranta Book 2 Complete Hausa Novel · about 8 min read
Nasiha: Kada ka ci abinci bayan ka qoshi. Kada ka yi magana in da babu buqata.
Kada ka zauna da wanda ba ya qimanta ka.
284.
Da abinci a hannunka kake bin tsuntsu yana tserewa saboda ya fi son 'yanci da
abinci. Wasu' yan Adam a nan tsuntsu ma ya fi su.
285.
Annabi Musa Alaihis Salam ya ratsa tekun Maliya a cikin akwati shi kaxai ya fita
lafiya qalau. Fir’auna ya ratsa tekun a cikin dubun dubatar jama’arsa amma ya nutse a
ciki. Idan kana tare da Allah lamarinka duk mai kyau ne.
286.
Idan kana kula da lokacinka, kana jin sauqin ibada, ba ka jin wahalar yin sadaka,
kana kwaxayin bin Sunnah, kana kusantar mutanen kirki, to kai ne kake cikin Rayuwa
Mai Daxi.
8
287.
Ba da kuxi kawai ake sadaka ba. Zikiri da addu'a, da Murmushi da Fara'a duka su
ma sadaka ne .
288.
Tsakanin Miji da Mata: Idan ya yi kuskure za ta nuna damuwa sai ya ba ta haquri.
Idan ta yi kuskure zai nuna damuwa, sai ta yi kuka, sai ya ba ta haquri! Mata ‘yan gata. In
ba ku ba gida.
289.
A wuri biyu ne ake gane kirkinka: Yin Haquri idan ka rasa, da bayarwa idan ka
samu.
290.
Sau dubu ashirin da huxu ne xan Adam yake shexawa tsakanin wuni da safiya.
Ni'imar Allah dubu ashirin da huxu kenan. Me kake yi ma Allah don godiya?
291.
Ka yi abota da duk wanda kake so, amma ka sani abu xaya ne zai abokance ka a
cikin qabarinka; shi ne aikinka da ka aikata.
292.
An tambayi wani malami mai hikima, ko ka san wanda ake karvar addu'arsa? Sai
ya ce, a'a. Na dai san wanda yake karvar addu'a. Wannan shi ya san Allah. Wani kuma
mahaifiyarsa ta fashe da kuka yana cikin halin mutuwa, sai ya tambaye ta, idan ke za ki
yi min hisabi za ki sanya ni wuta? Ta ce, a’a. Wallahi ba zan iya sanya ka cikin wuta ba.
Ya ce, to, Allah yana so na fiye da ke, kuma yana tausayi na fiye da ke. Wannan shi ya
kyautata zato ga Allah.
9
293.
Da ace bankuna suna cire mana kuxi idan muka ci naman wani su jefa ga akawun
xin sa, da mun kama kanmu. Amma da yake ladarmu ce ake cirewa ba mu ji sam, ko a
jikinmu.
294.
Mai bacci ba ya sanin mafarki yake yi har sai ya farka. Haka duniya take; ba ka
sanin kana cikin ruxi sai mutuwa ta riske ka.
295.
Idan kana iya yin awa xaya a kan keke don ka rage kitsen jikinka, don me ba za
ka iya tsayawa minti goma sha biyar a gaban Allah kana neman rage zunubanka ba?
296.
Iya dambe da kokawa ba shi ne qarfi ba. Cikakken qarfi shi ne iya kama kai da
haxiye fushi.
297.
Ana haifuwar xan Adam a jimqe da hannayensa saboda kwaxayin duniya da Abin
da yake sa ran ya samu a cikin ta. A ranar mutuwa yakan buxe su don ya tabbatar bai
samu komai ba a cikin ta.
298.
Idan mugu ya haxu da na qwarai nan take asirinsa yake tonuwa. In da wahala take
shi ne idan mugu da mugu suka haxu, wanne ne ya fi Mugunta! Idan na qwarai guda biyu
suka haxu wanne ne ya fi alheri?
299.
Mutum komai matsayinsa akan samu givi a cikin tunaninsa, ko kuskure a cikin
aikinsa, matuqar shi ba Annabin Allah ne ba. Amma a cikin mutane akwai waxanda bai
dace ana faxin kurakuransu ko ayubbansu ba.
10
300.
Duk lokacin da Shaixan ya haxu da iyalansa babu abin da suke farin ciki da shi
kamar abu uku: Musulmin da ya kashe xan uwansa, da mijin da saki matarsa, da xan
Adam mai rowa don tsoron talauci.
301.
Babbar musiba ce mai gaskiya ya yi shiru, maqaryaci ya saki bakinsa. Babbar
fitina ce malami ya yi kawaici, jahili ya xaga muryarsa. Abin da ya fi wannan hatsari shi
ne, mai gaskiya ya yi qarya ko malami ya yi aikin jahilci.
302.
Sau da yawa kana buqatar qarfi ne idan za ka aikata mugunta.
303.
Ba za ka ji daxin ibada ba sai ka bar abu uku: Ka daina neman yardar mutane ka
nemi yardar Allah. Ka daina cin haram ka nemi halaliya. Ka bar abota da Fasiqai ka yi da
mutanen kirki.
304.
Idan ka bari wani ya gano dalilin kukanka, a gobe shi zai sa ka kuka. Rufa wa
kanka asiri don ka tsira da mutuncinka.
305.
Dariyarka da kukanka duk ba su tsayar da rayuwa. Komai zai ci gaba idan ka yi
murna ko ka yi baqin ciki. Sassafta ma rayuwarka kada ka kashe kanka a banza.
306.
Ana son Macce ta mutunta gavovi uku daga jikin mijinta: Hancinsa, da idanunsa,
da kunnuwansa. Ma’ana, kada ta bari ya shaqi wari, ko ya ga qazanta, ko ya ji hayaniyar
da ba ya so a cikin gidansa.
11
307.
Aboki kamar matakalar bene ne. Ko dai ya yi sama da kai, ko kuma ya yo qasa da
kai. Zavi abokan da kullum sama suke yi da kai; masu amfanin ka.
308.
Soyayya tana dushewa. Mutum yana mutuwa. Idan kana da gata ban da Allah
watarana za ka tashi ba ka da gata. Allah abin dogara.
309.
A hannunka, yatsan da ya fi kowane nisa da ‘yan uwansa shi ne babban yatsa.
Duk da haka sauran ba su iya komai sai tare da shi. Ba kusancin xan uwa ne muhimmi
ba, amfaninsa.
310.
Mai yawan kuka ba ya rabuwa da baqin ciki. Mai yawan godiyar Allah ba ya
shiga damuwa. Idan kuma ya shiga take za ta koma murna.
311.
Ba a san coffee zai yi daxi ba sai da aka haxa shi da Sukari da Madara. Haka ne a
rayuwa, amfanin wani ba ya tabbata sai da wani.
312.
Tuna mutuwa yana sa abu uku: Saurin tuba, da wadatar zuci, da himmar ibada.
Manta mutuwa kuwa yana sa abu uku: Jinkirin tuba, da haxama, da kasala wajen bautar
Allah.
313.
Idan muka rasa kuxi mukan ji ciwo, mu samu damuwa. Amma a kullum muna
rasa kwanukanmu na duniya ba mu ji a jikinmu. Kuxi abokan tafiya.
12
314.
Sau da yawa nasihar da ba ka son ji ita ce wacce kake buqata.
315.
Abin da ya fi komai takaici a alqiyama shi ne, ga ladarka ba ka iya ba iyayenka da
'ya'yanka da masoyanka amma kana kallo za a xauka a ba maqiyinka don ka ci naman sa
ko ka zalunce shi.
316.
Ba kowa ne zai ga sakamakon aikinsa ba. Amma kuma babu wanda zai samu
sakamako sai da aiki.
317.
Idan ka yi ma wani alheri ka yi shiru. Amma idan wani ya yi maka alheri ka
yayata.
318.
Idan ka kalli baya akwai abin da zai sa ka damuwa. Idan ka kalli gaba akwai Abin
da zai ba ka tsoro. Kalli sama. Can ne ubangijin da ke tausayin ka yake.
319.
Magana mai kyau akan faxe ta da lafazi mummuna. Mummunar magana akan
faxe ta da lafazi kyakkyawa. Kafin ka yi tunanin maganar da za ka faxi, yi tunanin yadda
za ka faxe ta.
320.
Khalid bn Walid ya kasance yakan xauki Alqur’ani ya yi kuka yana cewa, Jihadi
ya hana mu karatun ka. Ikon Allah! Mu kuma a yau me yake hana mu karatun sa?
13
321.
Duniya kamar maciji ce; ga kyau, ga laushi. Amma fa dafin cikin ta ya fi guba
zafi.
322.
Idan ka kai qafarka inda bai dace ba, kada ka ga laifin wanda ya zage ka. Idan ka
tsoma bakinka a cikin abin da bai shafe ka ba, abin da ya same ka kai ne ka janyo shi.
323.
Wanda duk ya xunka tufan kunya ya yi maganin a ga wallensa.
324.
A lokacin da wani zai yi tafiyar awa xaya don ya nemo abinci wani kuma zai yi
gudun awa xaya ne don ya wargaza abincin da ya runtuma ma cikinsa. Duniya zaman
‘yan Marina.
325.
Idan mutum ya mutu abu uku ne suke raka shi. Biyu za su dawo, su bar shi da
xaya. Masu raka shi su ne iyalansa da dukiyarsa da aikinsa. Iyalansa da dukiyarsa sukan
dawo su bar shi da aikinsa. Tanadin abokin zama ya fi tanadin abokin rakiya.
326.
A duniya akwai wanda kake so, akwai wanda yake son ka. Wanda yake son ka a
kullum yana shirin ba ka ne. Wanda kake so kuma a kullum shirin karva yake yi daga
wurin ka.
14
327.
Ba ka samun hutu sai ka daina shiga cikin lamurran mutane waxanda ba su shafe
ka ba. Ba ka zama mai ladabi sai ka san maganar da kake furtawa. Ba ka zama gwani sai
ka iya kama bakinka.
328.
Bishiya ba ta faxi idan ta ji qishiruwa. Ko dai ka ba ta, ko ta mutu salun alun.
Haka wani mai rai yake. Ba a sanin darajarsa sai ya mutu.
329.
Kada ka wulaqanta wanda ya girme ka, watarana kai ne matsayinsa.
330.
Taimaki xan uwanka, tausaya ma qanenka, kyautata ma maqwaucinka. Duniya
inwar hantsi ce.
331.
Talaka ba shi ne wanda bai da kuxi ba. Talaka shi ne marar ladabi da tarbiyya. Ita
kuma Tarbiyya ba a sayen ta, ba a saida ta, koyon ta ake yi.
332.
Mutane kamar madubi suke a gare ka. Idan ba ka ganin komai sai sharri a cikin su
to kai ne masharrancin.
333.
Nasiha: Kafin ka yanke ma mutum hukunci yana da kyau ka saurare shi. Allah
yana son adalci.
15
334.
Masunci yana kama kifi ne ta bakinsa. Idan kifi ya rufe bakinsa masunci ba zai
iya kama shi ba. Rufe bakinka. Akwai masunta da yawa a cikin mutane masu farautar
kurakuranka.
335.
Idan ka bi ta kan manyan gidaje rayuwarka ta gwada maka cewa Allah ya raba bai
ba ka ba, wuce asibiti ka duba. A nan ma Allah ya raba ciwo ba da kai ka.
336.
Kishi kyakkyawan ciwo ne da ba shi da magani sai tsoron Allah.
337.
Hankali da harshe suna hannun riga ne. Idan hankali ya yi faxi harshe zai taqaita.
Kada ka zauna da wanda ba ya qimanta ka.
284.
Da abinci a hannunka kake bin tsuntsu yana tserewa saboda ya fi son 'yanci da
abinci. Wasu' yan Adam a nan tsuntsu ma ya fi su.
285.
Annabi Musa Alaihis Salam ya ratsa tekun Maliya a cikin akwati shi kaxai ya fita
lafiya qalau. Fir’auna ya ratsa tekun a cikin dubun dubatar jama’arsa amma ya nutse a
ciki. Idan kana tare da Allah lamarinka duk mai kyau ne.
286.
Idan kana kula da lokacinka, kana jin sauqin ibada, ba ka jin wahalar yin sadaka,
kana kwaxayin bin Sunnah, kana kusantar mutanen kirki, to kai ne kake cikin Rayuwa
Mai Daxi.
8
287.
Ba da kuxi kawai ake sadaka ba. Zikiri da addu'a, da Murmushi da Fara'a duka su
ma sadaka ne .
288.
Tsakanin Miji da Mata: Idan ya yi kuskure za ta nuna damuwa sai ya ba ta haquri.
Idan ta yi kuskure zai nuna damuwa, sai ta yi kuka, sai ya ba ta haquri! Mata ‘yan gata. In
ba ku ba gida.
289.
A wuri biyu ne ake gane kirkinka: Yin Haquri idan ka rasa, da bayarwa idan ka
samu.
290.
Sau dubu ashirin da huxu ne xan Adam yake shexawa tsakanin wuni da safiya.
Ni'imar Allah dubu ashirin da huxu kenan. Me kake yi ma Allah don godiya?
291.
Ka yi abota da duk wanda kake so, amma ka sani abu xaya ne zai abokance ka a
cikin qabarinka; shi ne aikinka da ka aikata.
292.
An tambayi wani malami mai hikima, ko ka san wanda ake karvar addu'arsa? Sai
ya ce, a'a. Na dai san wanda yake karvar addu'a. Wannan shi ya san Allah. Wani kuma
mahaifiyarsa ta fashe da kuka yana cikin halin mutuwa, sai ya tambaye ta, idan ke za ki
yi min hisabi za ki sanya ni wuta? Ta ce, a’a. Wallahi ba zan iya sanya ka cikin wuta ba.
Ya ce, to, Allah yana so na fiye da ke, kuma yana tausayi na fiye da ke. Wannan shi ya
kyautata zato ga Allah.
9
293.
Da ace bankuna suna cire mana kuxi idan muka ci naman wani su jefa ga akawun
xin sa, da mun kama kanmu. Amma da yake ladarmu ce ake cirewa ba mu ji sam, ko a
jikinmu.
294.
Mai bacci ba ya sanin mafarki yake yi har sai ya farka. Haka duniya take; ba ka
sanin kana cikin ruxi sai mutuwa ta riske ka.
295.
Idan kana iya yin awa xaya a kan keke don ka rage kitsen jikinka, don me ba za
ka iya tsayawa minti goma sha biyar a gaban Allah kana neman rage zunubanka ba?
296.
Iya dambe da kokawa ba shi ne qarfi ba. Cikakken qarfi shi ne iya kama kai da
haxiye fushi.
297.
Ana haifuwar xan Adam a jimqe da hannayensa saboda kwaxayin duniya da Abin
da yake sa ran ya samu a cikin ta. A ranar mutuwa yakan buxe su don ya tabbatar bai
samu komai ba a cikin ta.
298.
Idan mugu ya haxu da na qwarai nan take asirinsa yake tonuwa. In da wahala take
shi ne idan mugu da mugu suka haxu, wanne ne ya fi Mugunta! Idan na qwarai guda biyu
suka haxu wanne ne ya fi alheri?
299.
Mutum komai matsayinsa akan samu givi a cikin tunaninsa, ko kuskure a cikin
aikinsa, matuqar shi ba Annabin Allah ne ba. Amma a cikin mutane akwai waxanda bai
dace ana faxin kurakuransu ko ayubbansu ba.
10
300.
Duk lokacin da Shaixan ya haxu da iyalansa babu abin da suke farin ciki da shi
kamar abu uku: Musulmin da ya kashe xan uwansa, da mijin da saki matarsa, da xan
Adam mai rowa don tsoron talauci.
301.
Babbar musiba ce mai gaskiya ya yi shiru, maqaryaci ya saki bakinsa. Babbar
fitina ce malami ya yi kawaici, jahili ya xaga muryarsa. Abin da ya fi wannan hatsari shi
ne, mai gaskiya ya yi qarya ko malami ya yi aikin jahilci.
302.
Sau da yawa kana buqatar qarfi ne idan za ka aikata mugunta.
303.
Ba za ka ji daxin ibada ba sai ka bar abu uku: Ka daina neman yardar mutane ka
nemi yardar Allah. Ka daina cin haram ka nemi halaliya. Ka bar abota da Fasiqai ka yi da
mutanen kirki.
304.
Idan ka bari wani ya gano dalilin kukanka, a gobe shi zai sa ka kuka. Rufa wa
kanka asiri don ka tsira da mutuncinka.
305.
Dariyarka da kukanka duk ba su tsayar da rayuwa. Komai zai ci gaba idan ka yi
murna ko ka yi baqin ciki. Sassafta ma rayuwarka kada ka kashe kanka a banza.
306.
Ana son Macce ta mutunta gavovi uku daga jikin mijinta: Hancinsa, da idanunsa,
da kunnuwansa. Ma’ana, kada ta bari ya shaqi wari, ko ya ga qazanta, ko ya ji hayaniyar
da ba ya so a cikin gidansa.
11
307.
Aboki kamar matakalar bene ne. Ko dai ya yi sama da kai, ko kuma ya yo qasa da
kai. Zavi abokan da kullum sama suke yi da kai; masu amfanin ka.
308.
Soyayya tana dushewa. Mutum yana mutuwa. Idan kana da gata ban da Allah
watarana za ka tashi ba ka da gata. Allah abin dogara.
309.
A hannunka, yatsan da ya fi kowane nisa da ‘yan uwansa shi ne babban yatsa.
Duk da haka sauran ba su iya komai sai tare da shi. Ba kusancin xan uwa ne muhimmi
ba, amfaninsa.
310.
Mai yawan kuka ba ya rabuwa da baqin ciki. Mai yawan godiyar Allah ba ya
shiga damuwa. Idan kuma ya shiga take za ta koma murna.
311.
Ba a san coffee zai yi daxi ba sai da aka haxa shi da Sukari da Madara. Haka ne a
rayuwa, amfanin wani ba ya tabbata sai da wani.
312.
Tuna mutuwa yana sa abu uku: Saurin tuba, da wadatar zuci, da himmar ibada.
Manta mutuwa kuwa yana sa abu uku: Jinkirin tuba, da haxama, da kasala wajen bautar
Allah.
313.
Idan muka rasa kuxi mukan ji ciwo, mu samu damuwa. Amma a kullum muna
rasa kwanukanmu na duniya ba mu ji a jikinmu. Kuxi abokan tafiya.
12
314.
Sau da yawa nasihar da ba ka son ji ita ce wacce kake buqata.
315.
Abin da ya fi komai takaici a alqiyama shi ne, ga ladarka ba ka iya ba iyayenka da
'ya'yanka da masoyanka amma kana kallo za a xauka a ba maqiyinka don ka ci naman sa
ko ka zalunce shi.
316.
Ba kowa ne zai ga sakamakon aikinsa ba. Amma kuma babu wanda zai samu
sakamako sai da aiki.
317.
Idan ka yi ma wani alheri ka yi shiru. Amma idan wani ya yi maka alheri ka
yayata.
318.
Idan ka kalli baya akwai abin da zai sa ka damuwa. Idan ka kalli gaba akwai Abin
da zai ba ka tsoro. Kalli sama. Can ne ubangijin da ke tausayin ka yake.
319.
Magana mai kyau akan faxe ta da lafazi mummuna. Mummunar magana akan
faxe ta da lafazi kyakkyawa. Kafin ka yi tunanin maganar da za ka faxi, yi tunanin yadda
za ka faxe ta.
320.
Khalid bn Walid ya kasance yakan xauki Alqur’ani ya yi kuka yana cewa, Jihadi
ya hana mu karatun ka. Ikon Allah! Mu kuma a yau me yake hana mu karatun sa?
13
321.
Duniya kamar maciji ce; ga kyau, ga laushi. Amma fa dafin cikin ta ya fi guba
zafi.
322.
Idan ka kai qafarka inda bai dace ba, kada ka ga laifin wanda ya zage ka. Idan ka
tsoma bakinka a cikin abin da bai shafe ka ba, abin da ya same ka kai ne ka janyo shi.
323.
Wanda duk ya xunka tufan kunya ya yi maganin a ga wallensa.
324.
A lokacin da wani zai yi tafiyar awa xaya don ya nemo abinci wani kuma zai yi
gudun awa xaya ne don ya wargaza abincin da ya runtuma ma cikinsa. Duniya zaman
‘yan Marina.
325.
Idan mutum ya mutu abu uku ne suke raka shi. Biyu za su dawo, su bar shi da
xaya. Masu raka shi su ne iyalansa da dukiyarsa da aikinsa. Iyalansa da dukiyarsa sukan
dawo su bar shi da aikinsa. Tanadin abokin zama ya fi tanadin abokin rakiya.
326.
A duniya akwai wanda kake so, akwai wanda yake son ka. Wanda yake son ka a
kullum yana shirin ba ka ne. Wanda kake so kuma a kullum shirin karva yake yi daga
wurin ka.
14
327.
Ba ka samun hutu sai ka daina shiga cikin lamurran mutane waxanda ba su shafe
ka ba. Ba ka zama mai ladabi sai ka san maganar da kake furtawa. Ba ka zama gwani sai
ka iya kama bakinka.
328.
Bishiya ba ta faxi idan ta ji qishiruwa. Ko dai ka ba ta, ko ta mutu salun alun.
Haka wani mai rai yake. Ba a sanin darajarsa sai ya mutu.
329.
Kada ka wulaqanta wanda ya girme ka, watarana kai ne matsayinsa.
330.
Taimaki xan uwanka, tausaya ma qanenka, kyautata ma maqwaucinka. Duniya
inwar hantsi ce.
331.
Talaka ba shi ne wanda bai da kuxi ba. Talaka shi ne marar ladabi da tarbiyya. Ita
kuma Tarbiyya ba a sayen ta, ba a saida ta, koyon ta ake yi.
332.
Mutane kamar madubi suke a gare ka. Idan ba ka ganin komai sai sharri a cikin su
to kai ne masharrancin.
333.
Nasiha: Kafin ka yanke ma mutum hukunci yana da kyau ka saurare shi. Allah
yana son adalci.
15
334.
Masunci yana kama kifi ne ta bakinsa. Idan kifi ya rufe bakinsa masunci ba zai
iya kama shi ba. Rufe bakinka. Akwai masunta da yawa a cikin mutane masu farautar
kurakuranka.
335.
Idan ka bi ta kan manyan gidaje rayuwarka ta gwada maka cewa Allah ya raba bai
ba ka ba, wuce asibiti ka duba. A nan ma Allah ya raba ciwo ba da kai ka.
336.
Kishi kyakkyawan ciwo ne da ba shi da magani sai tsoron Allah.
337.
Hankali da harshe suna hannun riga ne. Idan hankali ya yi faxi harshe zai taqaita.